6-ЎЗГАЧА ФИКРЛИЛИККА ҚАРШИ ДАВЛАТ СИЁСАТИ, Азам ФОРМОНОВ, Алишер Караматов, Толиб ЁҚУБОВнинг мақолалари

ХАЛҚ ВА ҲУКУМАТ

          

Tolib YOQUBOV
Tolib YOQUBOV

     Толиб ЁҚУБОВ

ХАЛҚ  ВА  ҲУКУМАТ  

                 Қонун асосида бошқариладиган ҳар қандай давлатнинг Асосий Қонуни халқ намоёнда (депутат)ларидан иборат Парламент халқ номидан қабул қилган Конституция ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси шундай давлатларнинг бири. Унинг Конституциясининг муқаддима (преамбула)си қуйида келтирилган. Continue reading «ХАЛҚ ВА ҲУКУМАТ»

6-ЎЗГАЧА ФИКРЛИЛИККА ҚАРШИ ДАВЛАТ СИЁСАТИ, ДАВЛАТ ТЕРРОРИЗМИ, Толиб ЁҚУБОВнинг мақолалари, ҲУКУМАТ МУСУЛМОНЛАРГА ҚАРШИ

БИЛМАСЛИК ПРЕЗУМПЦИЯСИ

          Толиб Ёқубов 

          Мустақиллик йилларида Ўзбекистон ҳуқуқ-тартибот органлари қийналмай, ҳеч нарса бўлмагандай ўн минглаб инсонларни қамоқхоналарга жўнатди. Бундай қараганда мамлакатнинг жиноий қонунчилиги ҳатто баъзи демократик давлатларнинг шу тоифадаги қонунчилигидан ёмонга ўхшамайди. У ҳолда муаммо нимада? Нега прокуратура, милиция, Миллий хавфсизлик хизмати (МХХ) ва бошқа идоралар терговчилари, жиноий ишюритувга алоқаси бўлган турли мавқеъидаги судьялар ҳар қадамда, виждонлари қийналмай, қўпол равишда, жазоланиш мумкинлигини ўйламай процессуал қонунлар меёрларини бузиб келдилар? Бу масалада Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Жамияти (ЎИҲЖ) ўзининг 2004 йил 7 январда эълон қилган докладида ушбуларни ёзган эди: (Парча)    Continue reading «БИЛМАСЛИК ПРЕЗУМПЦИЯСИ»

6-ЎЗГАЧА ФИКРЛИЛИККА ҚАРШИ ДАВЛАТ СИЁСАТИ, Аъзам ФАРМОНОВ, ЖАСЛИҚ – УЯ 64-71, Маматқул МУХТОРОВ, Муҳаммад РАҲМОНҚУЛОВ, СИЁСИЙ МАХБУСЛАР, Толиб ЁҚУБОВнинг мақолалари, ҲУҚУҚБОНЛАРНИ ТАЪҚИБ ҚИЛИШ

ЎИҲЖни ким қандай топиб келган?

Толиб Ёқубов

Қодирий домла айтмоқчи, “Мозийга қайтиб иш кўриш хайрли, дейдилар…” Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Жамиятининг фахрий президенти Толиб ака Ёқубов ана шундай хайрли ишга ўз ташкилоти фаолиятига оид диққатга сазовор айрим воқеаларни сўзлаб бериш орқали ҳисса қўшишга лутфан розилик бердилар.

Инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш совет даврида қандай кўринишда бўлган? Continue reading «ЎИҲЖни ким қандай топиб келган?»

6-ЎЗГАЧА ФИКРЛИЛИККА ҚАРШИ ДАВЛАТ СИЁСАТИ, Гулшан ҚОРАЕВА, Толиб ЁҚУБОВнинг мақолалари, ҲУҚУҚБОНЛАРНИ ТАЪҚИБ ҚИЛИШ

Мен нима дейман-у, қўбизим не деб йиғлар

ёҳуд Илҳом Шералиев нима дейди-ю, қонун нима дейди

 Толиб Ёқубов

Мамлакат Конституцияси ва қонунларини одамнинг скелетига таққослашади. Скелет бўлмаса ёки заиф бўлса, одамни бир халта гўшт ёки икки букчайган қария каби тасаввур қилиш мумкин, холос. Бу ҳолатни халқимиз “Бўш қоп тик турмайди” деб ҳам тушунтиради. Давлат ҳам шундай. Давлат Конституцияси ва қонунлари нохолис, айёр, порахўр, қароқчи, саводсиз, ғаразли, бировларнинг буюртмаси билан иш кўрувчи лавозимли шахслар қўлига тушиб қолса, давлат ҳам бир халта гўшт ёки икки букчайган қарияга айланади. Конституция амалда бўлса, қонунлар адолатли ишласагина мамлакат ривожланади, одамлар бахтли яшайди, Гулнора Каримовага ўхшаганлар халқни таламайди, президент ёлғон гапирмайди. Continue reading «Мен нима дейман-у, қўбизим не деб йиғлар»

51-ДИНИЙ ҲУҚУҚЛАР, БИЛДИРИШНОМАлар, УЯ 64/45, ҚИЙНОҚЛАР

12.3.16-УЯ 64/45 дан XAБАР

16 март 2012 й.

Адолат ва одил суд бўлмаган шароитда

давлат қароқчилар тўдасига айланади

Августин Аврелий

 

ЎЗБЕКИСТОН ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИ ХАЛҚАРО ЖАМИЯТИ

БИЛДИРИШНОМАСИ

 

     Қуйида тўлиқ матни келтирилган хат бизга Олмалиқ шаҳрида жойлашган УЯ 64/45 қамоқхонасидан етиб келди. Мазкур хатда Ўзбекистонни бошқараётган қароқчилар тўдасининг шу қамоқхонада жинояткорона фаолият юритаётган баъзи вакилларининг жиноятлари тилга олинади. Маълум сабабларга кўра биз хат муаллифининг номини ошкор қила олмаймиз.

 

 

        Мен Тошкент вилояти Олмалиқ шаҳридаги УЯ 64/45 жазони ижро этиш муассасидаги қонунбузарликлар ҳақида баён қилмоқчиман. Шу муассасада ҳам ҳалигача хўрлаш давом этмоқда. 1 декабрда тезкор бўлим ходими капитан Жўрабек Пўлатов ташаббуси билан 159-модда билан қамалганларга моил маҳкумлар деб гумон қилинганларни, 164модда билан қамалган, Қўқон шаҳрилик Сулаймонов Иқбол, 226модда билан қамалган қозоғистонлик Асадов Ортиқбой ва бошқаларни 159-чиларни ҳақоратлаш, сўкиш, обрўсизлантиришга мажбурлашди.

 

Улар эрталабки текширув пайтида 2000 га яқин маҳкумлар олдида, минбарга чиқиб олиб микрофонда 159-чиларни ҳақорат қилишди. Ҳатто шу даражага боришдики, Сулаймонов Иқбол: «Бу беномус 159-чиларни, қани имконият бўлганда, мен уларнинг онасини фалон қилардим», деб бир неча бор такрорлади.

 

Ж.Пўлатов шунга ўхшаган ишларни тап тортмай қилаяпти. Ҳақоратлашга мажбур этиш ноябрь ойидан бошланди. 97модда билан қамалганлар, Сурхандарё вилоятилик Абдуназаров Шавкат ва Наманган вилоятилик Алиев Садриддин, Самарканд вилояти Ургут шаҳрилик Шеров Салим минбарга чикиб 159-чиларни ҳақорат қилмагани ва сўкмагани учун, зулм қилиб, изоляторга ёпдилар.

 

Капитан Жўрабек Пўлатов ноябрь ойида Хизб ут-Тахрир аъзоси Ҳакимов Шавкатни, “Ўз йўлимни тўғри деб биламан” дегани учун, 2011 йил ноябрь ойида ҳаво даражасида -8, -10 градус бўлган пайтда устидан сув қуйиб зулм қилди.

 

        Ж.Пўлатов декабрь ойида Муродов Абдужабборни “Ҳа, қайтмайман” деган фикри учун дубинкалар билан уриб , устидан сув қуйиб 15 суткага изоляторга ёпиб юборди.

 

Бу зонада янги карантинга келган 159-чиларни, ҳар уни эрталабки текширув пайтида минбарга чиқазиб президентдан кечирим сўрашга мажбурлаб хўрлашади. 2010 йилдан бери бошқа маҳкумларни 159-чилар, айниқса «хизбийлар» билан гаплашишларни таъқиқлаб қўйилди. 2011 йилнинг охирларига келиб капитан Ж.Пўлатовнинг ташабуси билан 159-чиларнинг ҳаммаси билан бошқаларнинг гаплашиши бутунлай таъқиқлаб қўйилди. Ким 159-чи билан гаплашса калтакланади ёки нарушитель бўлиб кун буйи «шагат» қилади, яъни сафда юради.

 

2011 йил июль ойидан бошлаб тик туриб намоз ўқиш, рўза тутиш жиноят-нарушение бўлиб қолди.   Ёзнинг иссиқ кунларида ҳам , ҳозирги қаттиқ совуқда ҳам “шагат” қилиш керак. Ж.Пўлатов Ўзбекистон Республикасиининг Конституциясининг инсон шаъни қадр-қийматини туширмаслик ҳақидаги 13, 19, 31 моддаларига зид иш олиб бораяпти ва Ўзбекитстон Республикаси Жиноят Кодексининг баъзи моддаларида кўзда тутилган жиноятларни содир этаяпти.

 

Нега энди унинг бу каби қонунбузарликлари мансабини суиистеъмол қилишига тегишли чора кўрилмаяпти? Ваҳоланки, Ўзбекистон инсон қонунларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги 60 дан ортиқ халқоро Конвенцияларни ратифакация қилган, яъни тасдиқлаган эди. Бу зонадан кутубхонадан китоблар олиш муаммо, диний адабиёт мутлақо йўқ. Уйдан китоб олиб келиш таъқиқланган. Хатлар алмашинуви жуда ачинарли.

 

Ходимлар хоҳлаган хатни хоҳлаган вақтида маҳкумларга беришади ёки жўнатишади. 1 1,5 ой ўтиб хатларимзни оламиз. Учрашувга келган яқинларимизга, агар ташқарида 1-2 кун кутиб қолишса, ҳеч қандай шароит йўқ. Ҳатто телевизионка ёки газхоналарда ҳам ётишга ота-оналаримизга рухсат беришмайди.

       Жўрабек Пўлатов Норқулов Боймамат (Хизб утахрирдан қайтмагани)га: “Учрашувни қачон оласан, декабрдами, мен ўша куни сени изоляторга ташлайман деган эди. Айнан 17 декабрь учрашув куни уни изоляторга ёпиб юборди. Ана шунақа ҳолатлар ҳам бўлиб туради. Уйдагиларимиз “Боламиз нарушение қилибди, деб сарсон бўлиб орқага қайтиб кетадилар.

 

Бу зонада маҳкумлар ўз ручка ва дафтарини ўз сумкаларида сақлаш ҳуқуқларидан маҳрум этилганлар. Ручка, дафтарлар туркум бошлиғида туради. Туркум бошлиғи ўзи истаган пайтда хат –аризалар ёзиш учун беради.

 

Шанба ва якшанба кунлари 200 га яқин маҳкумлар ҳаммом қилади. 90-95 маҳкум кирган ҳар бир туркумга 25 минут вақт берилади. Шу вақт ичида у ювиниб, кийинишга улгуриши керак. Ҳаммомга бориш вақти ҳам шунинг ичида. Ҳаммомгача 100-200-300 метр юрилади.

 

ЎИҲХЖ раҳбарияти

6-ЎЗГАЧА ФИКРЛИЛИККА ҚАРШИ ДАВЛАТ СИЁСАТИ, ДАВЛАТ ТЕРРОРИЗМИ, МУРОЖААТлар, Юсуф Жума, ҲУҚУҚБОНЛАРНИ ТАЪҚИБ ҚИЛИШ

МУРОЖААТНОМА

militaryphotos.netБМТ нинг Инсон Ҳуқуқлари

бўйича қўмитасига

ЕХҲТ га

Оврупа Иттифоқига

Халқаро Ёзувчилар Уюшмасига

«Чегара билмас журналистлар»

халкаро ташкилотига.

Нусхаси:   Ўзбекистон Парламенти

(Олий мажлиси) вакилларига

2008 йил 12 январь.

МУРОЖААТНОМА

Ҳурматли жаноблар ва хонимлар!

2007 йил 9 декабрдан 10 декабрга ўтар кечаси Ўзбекистонда бир оилага нисбатан мисли кўрилмаган шиддатли қуролли ҳужум амалга оширилди. Ҳукумат қарори билан жўнатилган, автоматлар билан қуролланган 200дан ошиқ махсус кучлар қўшинлари бир хонадонга ҳужум қилишди. Continue reading «МУРОЖААТНОМА»

БИЛДИРИШНОМАлар, УЯ 64/36, ҚИЙНОҚЛАР

07.07.30-ФОЖЕАЛИ ЎЛИМ

30 июль 2007 й.

Адолат ва одил суд булмаган шароитда

давлат карокчилар тудасига айланади

Августин Аврелий

 

ЎЗБЕКИСТОН ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИ ЖАМИЯТИНИНГ

БИЛДИРИШНОМАСИ

 

Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Жамиятига Фарғона вилоятидан келган «Фожеали ўлим!» мақоласи ҳар қандай соф виждонли инсонни изтиробга солади ва бу фожеани содир этган маҳлуқлар ҳамда уларнинг раҳнамоси Ўзбекистон ҳукуматига нисбатан нафрат уйғотади. 39 ёшли айбсиз ватандошимиз, мусулмон йигит Иномжон Якубовнинг жасади Навоий шаҳридан олиб келинаётгани ҳакидаги маълумотни унинг отаси Сойибжон ота Якубовга Марғилон шаҳар ҳокими Н.Раҳматуллаев, шаҳар ички ишлар бўлимии бошлиғи, «Узун ховуз» маҳалла фуқаролар йиғини раиси Муҳаммадамин ва бошқа бирнеча нотаниш одамлар билдиришган. Худоси Ислом Каримов бўлган бу одамлар охир-оқибат Иномжоннинг қотиллари билан Аллоҳ олдида теппа-тенг жавоб беришларини тушунишармикин?

 

Фожеали ўлим!

 

         Навқирон ва қадимий марғилон ўзининг 2000 йиллик тўйини нишонлаш арафасида турган бир пайтда 2007 йил 19 июль куни эрталаб соат 8.00 да марғилондаги қадимий қабристонлардан бири бўлмиш “Хўжа Форсо” қабристонида 200 дан ортиқ инсонлар иштирокида дафн маросими бўлиб ўтди.

        

Нафақат марғилонни, балки бутун Фарғона вилоятини ғамғуссага, қайғуга солган бу дафн маросимида шу куни азонда, соат 5-00 ларда Навоий шаҳридаги УЯ 64/36-сонли қамоқхонадан бош мия суяклари пачоқланган, юз ва кўзлари аянчли аҳволга келтирилган 39 ёшли Якубов Ином Соибжоновичнинг жасади тупроққа топширилди.

        

Якубов И.С. 1998 йил 23 сентябрда “Ҳизбуттаҳрир” партиясига мансубликда айбланиб қамоққа олинган ва Фарғона вилоят судининг ҳукми билан 18 йилга озодликдан маҳрум этилган эди.

        

марғилон шаҳар, “УзунҲовуз” маҳалла, ИбнСино кўчаси, 9-уйда яшовчи унинг 77 ёшли отаси Якубов Соибжон ака марҳум ўғли иномжонинг ҳалол ва покиза, иъмон-эътиқоди мустаҳкам ва отаонасига, ўз оиласи ва яқинларига жуда меҳрибон, юксак ҳулқли фарзанди бўлганлигини, ҳеч қандай экстремистик, террористик фаолият олиб бормагани ҳолда ноҳақ айбланиб қамалгани ҳамда тўққиз йиллик айрилиқ, қамоқхоналардаги қийноқ ва азоблардан сўнг ўғлининг бундай аянчли ва фожеали ўлим билан олиб келинганлигидан қаттиқ норози эканлигини ва ўғлининг ўлишига сабабчи бўлган шахсларнинг жиноий жавобгарликка тортилишини талаб қилиб республика прокуратурасига арзнома топширишини айтди.

        

Марҳумнинг хотини Турсунқулова ёқутхон эрининг қамоқда бўлган пайтда унга ўпка сили касаллиги юқтирилгани ва бу касаллик узоқ вақтдан буён давом этиб келаётган бўлишига қарамай, 2007 йил 16 июнь куни қамоқхонага охирги учрашувга борган пайтда эрининг аҳволи анча яхшиланганлиги ҳақида гапириб, роппа роса 1 ойдан сўнг фожеали ўлим билан уйга олиб келинганидан қаттиқ изтироб чекаётгани ҳамда икки норасида фарзандининг отасиз етим бўлиб қолишларига сабабчи бўлган жиноятчижаллодларни жазога тортиш ҳақида ариза беришлигини айтди.

        

Ёқутхонинг айтишича, учрашувга борган пайтларида унинг марҳум эри Иномжон қамоқхонада содир этилаётган жиноятлар ҳақида гапириб, қамоқхона ходимлари диний эътиқоди учун қамалган маҳбусларни жуда қаттиқ қийноқларга солишларини, намоз ўқиганлиги учун уларни аёвсиз калтаклаб, узоқ муддатга изоляторга ёпишлари ҳақида гапириб берган.

 

Бундан ташқари Иномжон унга энг оғир жиноят, яъни турма ходимлари атайлаб ўзлари уюштирган ҳолда ёмон ва ғаразли ниятлар билан суғорилган, яхшилаб боқилган “маҳсус” маҳбусларга диндор маҳбусларнинг қўлоёқларини боғлаб, номусларига тегиш ва зўрлаш учун изолаторларга ташлаб қўяётганлари ҳақида гапириб берган. Бундан асосий мақсад улардан президентнинг номига кечирим хати ёздириб олиш бўлган.

 

Кечирим хати ёздиришнинг асосий мақсади асосан диндор маҳбуслар президент номига ёзилган кечирим хатларида ўзларининг қилмаган айбига иқрор бўлиши, унга нисбатан чиқарилган суд ҳукмини тўғри деб, бу билан унга нисбатан қўйилган “экстремисттеррорист” деган тамғани тасдиқлаши керак бўлган.

        

Жаноза ўқилишидан олдин жасадни кўриб, унинг жуда аянчли ҳолда экани, яъни бош мия суякларининг пачоқлангани, чап кўзининг ўйилиб кетгани, чап юзининг ёноқ қисмида 3-4 сантиметрлар чамаси суяклари синиб, ичига ботиб кетгани, тананинг бошқа қисмларидаги жароҳатларни кўриб, унинг яқинлари, қариндошуруғлари жуда қаттиқ ғазабга келдилар.

        

2007 йилнинг 18 июлида Навоий вилояти Суд-тиббий экспертиза бюроси томонидан врач мухитдинов имзоси билан берилган 82-сонли “Ўлим ҳақидаги врачлик гувоҳномаси”да Якубов Ином Соибжоновичнинг ўлган вақти 2007 йил 17 июль, ўлган жойи навоий вилояти УЯ 64/36 стационари, деб кўрсатилган. Ўлимнинг бевосита сабаби:      а) Очиқ бош мия травмаси; б) Калла асоси суякларининг синиши; в) Травматик шок, деб кўрсатилган.

        

Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг қийноқлар бўйича махсус маърузачиси Тео ван Бовен Ўзбекистонга ташриф буюрган чоғида текширувлар ўтказиб, Ўзбекистондаги барча тергов ҳибсхоналарида, қамоқхоналарда қийноқлар мунтазам ва систематик тарзда олиб борилаётгани ҳақида ахборот бериб, бу ёмон иллатни қийноқлар ва инсонларга қарши олиб борилаётган бу тарздаги жиноятларни бартараф этиш учун 22 банддан иборат кўрсатма ва таклифлар берган.

 

Шундан сўнг 2003 йилда президент И.Каримовнинг кўрсатмасига биноан Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Миллий маркази директори Акмал саидов бошчилигида Тео ван Бовен томонидан кўрсатиб берилган қийноқларни бартараф этиш ва бошқа ислоҳотлар ўтказиш тўғрисида миллий дастур ишлаб чиқилган эди. Лекин минг афсуски, инсониятга қарши бу жиноятлар ҳанузгача давом этиб келмоқда.

 

Айниқса, навоийдаги УЯ 64/36-сонли зонадаги маҳбусларга нисбатан кўрсатилаётган қийноқлар ва оғир жиноятлар тўғрисида кўп шикоятлар тушган ва бу тўғрида ГУИНга ҳам бир қанча мактублар йўлланган бўлишига қарамасдан ҳеч қандай чоратадбирлар кўрилмаганлиги оқибатида худди шу қамоқхонадан 2007 йил 18 июль куни Тошкентлик 52 ёшли Шуҳрат Диёровнинг жасади ҳам келтирилган.

        

Фақатгина Фарғона вилояти бўйича шу яқин 5-6 йил ичида қамоқхоналардан 100 дан ортиқ жасадлар келтирилган бўлса, Навоийдаги бу машъум 64/36 “туберкулез зонаси”дан 10 дан ортиқ маҳбусларнинг жасади келтирилди. Булар жумласига Марғилон шаҳридан Ашуров Муҳаммаджон Алиевич, Бўрибоев Абдуҳамид Абдумаликовичларни айтиш мумкин.

        

Ўзбекистон Инсон ҳуқуқлари Жамияти раиси Толиб Якубов ўзининг 2007 йил 26 июндаги Интернет орқали тарқатган мақоласида айтганидек: Қийноқларни фақат давлат бошлиғи ўз буйруғи билан тўхтатиши мумкин.

        

Ҳар бир инсоннинг, халқнинг ўз ғурури ва инсонга хос чекланган бардоши бор. Қамоқхоналардаги қийноқлар тўхтатилмас экан, бундай машъум ўлимлар давом этаверади. Бунга чек қўйиш вақти етиб келди.

 

ЎИҲЖдан:

 

Онг ва эътиқод инсон (банда)ни дунёдаги бошқа жонзотлардан фарқловчи, унга Яратган томонидан инъом этилган буюк неъматдир. Диний эътиқод инсоннинг энг улуғ ҳуқуқларидан бири бўлиб, унга тажовуз қилган одам ёки ҳукумат муқаррар таназзулга юз тутади. Инсоният тарихида Ислом динига қарши курашган одам ва ҳукмдорлар кўп бўлган, бироқ уларнинг барчаси охир-оқибат кулпа-якун бўлган.

 

Ўз халқига, унинг диний эътиқодига душман бўлган ҳукмдорлар ўзларидан олдин ўтган шу каби ҳукмдорлар тақдиридан хулоса чиқармаганлар. Шуларнинг бири ўзбек диёрининг ҳозирги ҳукмдори И.Каримов бўлиб, у ҳам тарих сабоқларини бир чеккага суриб қўйиб, ўзининг бутун фаолиятини Ислом динига, инсонларнинг диний эътиқодига қарши қаратди. Унинг ҳам такдири олдин ўтган ва Исломга қарши курашган ҳукмдорларники каби фожеали бўлажак.

 

6-ЎЗГАЧА ФИКРЛИЛИККА ҚАРШИ ДАВЛАТ СИЁСАТИ, ДАВЛАТ ТЕРРОРИЗМИ, МАҚОЛАлар, ПИКЕТЛАР ВА НОРОЗИЛИКЛАР, Толиб ЁҚУБОВнинг мақолалари, ШАХСЛАР, Ҳамид Султонов

ҚАССОБГА МОЙ ҚАЙҒУСИ

Адолат ва одил суд бўлмаган шароитда
давлат қароқчилар тўдасига айланади.
Августин Аврелий.

Раваллиқ ва Тоқчилиқ музофотидан чиққан уламо,

олим, коммунист ва ҳожилар ҳақида

Жиззах вилояти Жиззах туманида ёнма-ён жойлашган Раваллиқ ва Тоқчилиқ қишлоқларидан кўп атоқли уламо ва фузалолар, турли соҳаларнинг олимлари, сиёсатдонлар чиққан. Continue reading «ҚАССОБГА МОЙ ҚАЙҒУСИ»

ҚИЙНОҚЛАР

Ҳибсдаги ҳуқуқ ҳимоячилари қийноққа солинмоқда

июл 26, 2005

  • Садриддин Ашур/Озодлик

Ўзбекистонда инсон ҳуқуқлари жамияти мазкур ташкилотнинг Андижон воқеаларидан кейин ҳибсга олинган аъзолари ҳибсхонада қийноқларга дучор қилинаётгани ҳақида хабар тарқатди.

Жамият раиси Толиб Ёқубовнинг “Озодлик” мухбирига айтишича, ҳозир мазкур жамият ва “Эзгулик” каби бошқа ташкилотлар вакилларидан бир нечаси қамоққа олинган. Уларнинг барчаси қийноққа солинмоқда.

“Ташкилотимизнинг Самарқанд вилояти Иштихон тумани бўлими раиси Норбой Холжигитов бирга қамалган икки фаолимиз жуда қаттиқ қийноққа солинаётгани ҳақида маълумотлар бор. Шунинг учун улар Н.Холжигитовга қарши кўрсатма беришга мажбур бўляпти”, – деди Т.Ёқубов.

Инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари Н.Холжигитов маҳаллий ҳокимият вакиллари томонидан уюштирилган жиноят иши бўйича ҳисбга олинганини айтмоқда.

Т.Ёқубовнинг таъкидлашича, Н.Холжигитов ҳалол одам. Шунинг учун ҳам у ҳибсга олингандан кейин юзлаб ҳамқишлоқлари уни озод этиш талаби билан норозилик акциялари уюштирган.

Т.Ёқубов жамиятнинг бошқа вилоятлардаги вакилларига ҳам турли кўринишдаги тазйиқлар бўлаётганини маълум қилди. Масалан, жамиятнинг Қашқадарё вилояти бўлими раҳбари Ёдгор Турдибековнинг паспорти олиб қўйилиб, узоқ вақтдан буён қайтариб берилгани йўқ. Андижон вилояти бўлими раиси Нурмуҳаммад Азизов эса Жиноят Кодексининг 158-моддаси (Ўзбекистон президентини омма олдида ҳақоратлаш) бўйича айбланиб, ҳибсда ўтирибди.

51-ДИНИЙ ҲУҚУҚЛАР, БИЛДИРИШНОМАлар, ҚИЙНОҚЛАР, ҲУКУМАТ МУСУЛМОНЛАРГА ҚАРШИ

04.07.14-КАРИМОВ ЖАЛЛОДЛАРИ

14 июль 2004 й.

Адолат ва одил суд бўлмаган шароитда

дДавлат қароқчилар тўдасига айланади

Августин Аврелий

 

КАРИМОВ ЖАЛЛОДЛАРИ МУСУЛМОН МАҲБУСЛАРНИ ҚАНДАЙ ҚИЙНАМОҚДА, БИЛАСИЗМИ?

 

Фақат Тошкент шаҳар ИИББ камераларининг ўзидагина ҳозирда 300 дан ортиқ аёл сақланаяпти. Аёлларнинг ўзи 300 дан ортиқ экан, у ерда қанча эркак сақланаётганини тасаввур қилиш қийин эмас.

 

* * *

«Фридом Хаус» ташкилоти бир томондан «Тезкор ҳаракат гурухи»даги ҳуқуқ ҳимоячилари, бошқа томондан эса оддий одамлар «ўзбек халқининг жаллодлари» деб атайдиган А.Шарофиддинов, М. Гуревич ва А. Набиев каби куч ишлатувчилар ўртасида учрашув-мулоқотлар ташкил қилаётган бир вақтда ўнлаб одамлар изсиз йўқолаяпти.

 

* * *

«Тезкор ҳаракат гурухи»даги ҳуқуқ ҳимоячилари Чорвоқда табиат гўзаллигидан ором олиб, А.Шарофиддинов билан «Қийноқларни қандай қилиб тўхтатса бўлади?» деган саволни муҳокама қилишаётган бир пайтда тергов бошқармаси бошлиғининг синалган сафдоши, ИИВнинг совуқ садистларидан бири Акром Қаршиев тадбиркор Баҳодир Каримовни деярли ногирон қилиб қўйди.

 

* * *

«3 апрел куни ўғлим Ҳабибулло Мадумаровни 64/1 қамоқхонасидан 64/29 га ўтказишаётганида қамоқхона бошлиғининг тезкор қисм ва тартиб-интизом бўйича ёрдамчиси, майор Шавкат Эргашевич Усмонов ҳамда яна 6 нафар назоратчи ундан Ўзбекистон президенти номига кечирим хати ёзиб беришни талаб қилишган. Бунда улар ўзларини ҳаддан зиёд безбетларча тутиб, уни таҳқирлашган ва сўкишган. Ҳабибулло бу сурбетларча талабни бажаришдан бош тортган. Шунда уни алоҳида хонага олиб кириб, ерга ётқизишган ва думбасига таёқ билан савалай кетишган. Натижада унинг эти ёрилиб кетган. Ҳабибулло чидаб бўлмас оғриқдан бақириб юборганида назоратчилар унинг оғзига нарса тиқиб қўйиб, уни калтаклашда давом этганлар. Бунда унинг устига ўтириб олган 6 киши уни ушлаб турган, еттинчиси эса урган…»

 

* * *

Охири Ҳабибулло назоратчилар айтиб турган қуйидаги кечирим хатини ёзиб беришга мажбур бўлган: «Суд менинг қилмишларим учун тўғри ҳукм ўқиган, адашганимни ҳисобга олиб мени кечиришингизни сўрайман. Мен Исломдаги оқимнинг хатолигини тушундим ва уни рад қиламан». Назоратчилар айни мазмундаги хатни қамоқхона бошлиғи Эркин Қаҳҳорович Ҳамроев номига ҳам ёздирганлар. Бундан ташкари, Ҳабибуллони калтаклаганлар ундан «Каримов – менинг отам» деб айтишни ҳам талаб қилишган. Рад жавобини олган ифлослар уни яна калтаклай бошлашган. Окибатда Ҳабибулло «Каримов – отам» деб айтган. Шундан сўнг икки назоратчи уни бинодан судраб чикиб, жазо изоляторига ташлаган.

 

* * *

7 апрел куни қамоқхонага ЖИЭББ бошлиғининг ўринбосари, полковник Абдукарим Шодиев келган. 26 нафар махбус унинг олдига қатор қилиб қўйилган. Уларнинг ичида ўғлим ҳам бор эди. А. Шодиев улар олдида «чиқиш қилар» экан, Э. Ҳамроев ва Ш.Усмоновга: «Кимдир бош кўтарса, ўйлаб ўтирмай чопиб ташланглар», – деган сўзларни айтган.

 

* * *

Қашқадарё вилояти, Қарши туманининг «Бешкент» жамоа хўжалигида яшовчи Собир Эгамович Раҳимов бу қамоқхонага УЯ 64/46 қамоқхонасидан ўтказилган. 6 апрел куни президент номига кечирим хати ёзмагани учун уни ҳам худди шундай йўл билан думбасига калтаклашган. Унинг ҳар икки думбаси қонталаш бўлиб шилиниб кетган.

 

* * *

Президентдан кечирим сўрашни истамаган Фарғона вилоятининг Бешариқ туманилик Азизжон Комилжонович Қаюмов ҳам 27 март куни худди шу нарсани бошидан кечирган. 4 июл куни эса бомдод намозини ўкигани учун Ризоқул исмли тезкор ходим уни кундузи соат 11-00 гача калтаклаган. Бу ваҳший Азизни деворга тираб туриб, бўйнидан ушлаб олиб, то кўзи тепага қараб қолгунича ва ўрнидан туролмай қолгунича калтаклаган. Шундан кейин ҳам қамоқхона бошлиғининг ўринбосари Ш.Усмонов унинг кўкрагининг устига оёғи билан бир неча бор сакраган. Азиз Қаюмов қидирувга берилган акаси Лазизнинг ўрнига хибсга олинган. У шу йилнинг 1 мартида манзилгоҳ қамоқхонасига ўтказилганди. Бироқ, Азиз у ерда бўлган 17 кун ичида унга ички тартибни 3 марта бузиш тиркалган ва бу уни оддий қамоқхонага қайтариш учун кифоя қилган.

 

* * *

Тошкент шаҳри, Сирғали тумани, «Дўстлик» маҳалласилик 19 ёшли Бойматов Ҳасаннинг орқаси йиринглаб кетган. Унинг отаси 1999 йилдан бери қамоқда.

 

* * *

27 март куни тошкентлик махбус Жаҳонгир Раҳматуллаевга «тинчлантирувчи кўйлак» кийгазишган. Ҳозиргача унинг бир кўли ишламайди.

 

* * *

Юсуф исмли тезкор ходим махбус Исоқов Дилхушни ечинишга мажбур қилган ва ўзининг шимини ечиб, ундан президент номига кечирим хати ёзишни талаб қилган. У махбусга бундай қилмаса зўрлаш билан таҳдид қилган.

 

* * *

Бу қамоқхонада махбусларга нисбатан қийноқлар, калтаклашлар, таҳдид ва қўрқитишлар Тошкентдаги март воқеаларидан кейин кўпайган.

 

(ЎИХЖнинг 2004 йил 17 июль куни тарқатган хабаридан)

БАҲОДИР КАРИМОВ

ОЗОДЛИК РАДИОСИ – БАХОДИР КАРИМОВ

Баходир Каримов исмли мусулмон Ўзбекистон ИИВ ертўласида

вахшиёна кийнокларга дучор килинаяпти!

 

               ЎИХЖ рахбари Толиб Ёкубов «Немис тўлкини» радиосига берган интервьюсида Ўзбекистон камокхоналари ва тергов хибсхоналарида махбусларни кийнокка солиш хамон давом этаётганини хамда кийноклар давлат сиёсати даражасига олиб чикилганини таъкидлади.

 

ЎИХЖ раисининг фикрича, токи хозирги хукумат амалда экан, кийноклар хеч качон тўхтатилмайди. «Агар Ўзбекистон хукумати кийнокларни тўхтатиш ниятида бўлганида эди, кийнокларнинг янги тўлкинини бошламаган бўларди«, – деди у. Шунингдек, Толиб Ёкубов Тошкент ва Бухоро портлашларидан кейин махбусларни кийнокка солиш холатлари кўпайиб кетганини яна бир бор таъкидлаган.

              

Айни пайтда тошкентлик Ўткир Каримов «Немис тўлкини»га интервью бериб, ўз ўглининг Ўзбекистон ИИВ хибсхонасида кандай кийнокка солинаётганини гапириб берган. «Ўглимнинг устидан кайнок сув куйишган, жинсий аъзоларини куйдиришган!

 

Унинг бутун бадани кўкариб, шишиб кетган. Уни шунчалик калтаклашганки, хатто калиши, шимини хам киёлмай колган», – деди у. Ўткир Каримовнинг ўртанча ўгли Баходир апрел ойидаги портлашларга алокадорликда айбланмокда. Бу хакда илгарирок ЎИХЖ баёнот таркатган эди.

 

“Озодлик” Радиоси

 

ҚИЙНОҚЛАР

Андрей ШЕЛКОВЕНКОнинг ЎЛИМИ

Баҳодир Каримов исмли мусулмон Ўзбекистон ИИВ ертўласида

ваҳшиёна қийноқларга дучор қилинаяпти!

 

               ЎИХЖ раҳбари Толиб Ёқубов «Немис тўлқини» радиосига берган интервьюсида Ўзбекистон қамоқхоналари ва тергов хибсхоналарида маҳбусларни қийноққа солиш ҳамон давом этаётганини ҳамда қийноқлар давлат сиёсати даражасига олиб чиқилганини таъкидлади.

 

ЎИХЖ раисининг фикрича, токи ҳозирги ҳукумат амалда экан, қийноқлар ҳеч қачон тўхтатилмайди. «Агар Ўзбекистон ҳукумати қийноқларни тўхтатиш ниятида бўлганида эди, қийноқларнинг янги тўлқинини бошламаган бўларди», – деди у. Шунингдек, Толиб Ёқубов Тошкент ва Бухоро портлашларидан кейин маҳбусларни қийноққа солиш ҳолатлари кўпайиб кетганини яна бир бор таъкидлаган.

 

Айни пайтда тошкентлик Ўткир Каримов «Немис тўлқини«га интервью бериб, ўз ўғлининг Ўзбекистон ИИВ хибсхонасида қандай қийноққа солинаётганини гапириб берган. «Ўғлимнинг устидан қайноқ сув қуйишган, жинсий аъзоларини куйдиришган! Унинг бутун бадани кўкариб, шишиб кетган. Уни шунчалик калтаклашганки, ҳатто калиши, шимини ҳам киёлмай қолган«, – деди у. Ўткир Каримовнинг ўртанча ўғли Баҳодир апрель ойидаги портлашларга алоқадорликда айбланмоқда. Бу ҳақда илгарироқ ЎИХЖ баёнот тарқатган эди.

Хорижий мутахассислар А.Шелковенко ўзини ўлдирган

деб хулоса чиқаришди…

 

 

             «Немис тўлқини» радиосининг хабар беришича, Ғазалкент шаҳридаги туман ИИБ хибсхонасида маҳбус Андрей Шелковенконинг ўлдирилиши муносабати билан тузилган комиссия душанба куни бу воқеа борасида ўзининг дастлабки хулосасини тақдим қилган. Тошкентда ўтказилган матбуот анжуманида маҳбус ўлимини текшириш учун АҚШ ва Канададан келган мустақил мутахассислар гурухи вакиллари А.Шелковенконинг ўзини ўзи ўлдирганини таъкидлашди.

 

             Доктор Майкл Свен Полланеннинг сўзларига қараганда, мутахассислар ўзларига Ўзбекистон бош проқуратураси қошидаги давлат комиссияси тақдим қилган ҳужжатлар билан танишиб чиқишган. Унинг айтишича, Андрей Шелковенконинг қийноққа тутилгани ва жисмоний зўравонликка дучор қилингани ҳақида илгарироқ берилган баёнотлар жасадни қайта ёриб кўриш асносида ўз тасдиғини топмади.

 

Айни пайтда бошқа бир мутахассис Жеймс Майкл Ганнон бу борадаги янада аниқроқ хулосани чиқариш учун муфассалроқ текширув ўтказиш кераклигини таъкидлаган. Хорижлик мутахассилар гурухи раҳбари, америкалик дипломат Виктор Жакович мустақил текширувнинг самарали кечганини билдириб, ўз сўзларига: «Бироқ, якуний хулосани Ўзбекистон ҳукумати чиқаради«, – деган сўзларни қўшиб кўйди.

 

Маълумотларга кўра, туман ИИБда Андрей Шелковенко сақланган камерада яна 3 маҳбус бўлган ва халқаро мутахассислар улар билан суҳбатлашишга муваффақ бўлишган. Бу суҳбатлар мазмуни матбуот анжуманида ошкор қилинмади.

 

               Шу ўринда эслатиб ўтиш лозимки, «Хьюман Райтс Вотч» ташкилоти томонидан матбуот учун тарқатилган баёнотда А.Шелковенко хибсга олинганидан кейин унинг онаси ва опаси ИИБга бу ҳақда мурожаат қилишгани ҳақида ҳикоя қилинган эди. Туман ИИБ ходимлари маҳбуснинг яқинларига тўппонча ўқталиб, уларни милицияхонадан ҳайдаб юборишган. Милиционерлардан бири эса А.Шелковенконинг онасига қарата: «Сенинг ўғлинг қотил, буни бўйнига ҳам олиб бўлди, сени отиб ташласа ҳам кам!» – дея дағдаға қилган.

 

«Хьюман Райтс Вотч»нинг таъкидлашича, Шелковенко хибс этилганидан бир кун кейин бир одам унинг уйига келиб, Андрейни ИИБда калтаклашаётганини хабар берган. Маҳбуснинг қийноққа солинаётганидан хавотирланган яқинлари унинг олдига адвокат киритишни талаб қилганлар ва 27 апрель куни А.Шелковенконинг адвокат билан учрашуви бўлиб ўтган. А.Шелковенкони кўрган адвокат ҳам унинг қаттиқ калтакланган эканини билдирган.

 

               Айни пайтда қайд этиб ўтилиши лозим бўлган яна бир ҳолат шуки, 26 май куни АҚШ давлат департаментида ҳар куни ўтказиладиган брифингда А.Шелковенко ўлимини текшириш бўйича комиссия хулосаларининг Ўзбекистонга молиявий ёрдам ажратишга қандай таъсир ўтказиши хусусида савол берилган эди.

 

Мазкур саволга берилган жавоб хорижий мутахассислар гурухи томонидан чиқарилган хулосани қайсидир маънода изохлаб беради. Давлат департаменти вақили бу саволга жавоб берар экан: «Ўзбекистон ҳукуматига молиявий ёрдам такдим қилинишидан олдин, жорий молиявий йил охирига кадар Ўзбекистон билан инсон ҳуқуқлари ва демоқратия соҳасидаги стратегик келишувнинг бажарилиши текширувдан ўтказилиши лозим.

 

Ҳозирча давлат котиби Колин Пауэлл бу келишувнинг бажарилишини текшириш натижалари бўйича бирон қарорга келгани йўқ. Андрей Шелковенко ва бошқа маҳбусларнинг ўлими сабабларини профессионал текшириш ушбу қарорга таъсир ўтказувчи омиллардан бири бўлади», – деган сўзларни айтган.

 

         “Мусулмон Ўзбекистон” сайти

БАҲОДИР КАРИМОВ, ҲУКУМАТ МУСУЛМОНЛАРГА ҚАРШИ

Баҳодир Каримов исмли мусулмон ИИВ ертўласида ваҳшиёна қийноқларга дучор қилинаяпти!

Баҳодир Каримов исмли мусулмон Ўзбекистон ИИВ ертўласида

ваҳшиёна қийноқларга дучор қилинаяпти!

 

               ЎИХЖ раҳбари Толиб Ёқубов «Немис тўлқини» радиосига берган интервьюсида Ўзбекистон қамоқхоналари ва тергов хибсхоналарида маҳбусларни қийноққа солиш ҳамон давом этаётганини ҳамда қийноқлар давлат сиёсати даражасига олиб чиқилганини таъкидлади.  

ЎИХЖ раисининг фикрича, токи ҳозирги ҳукумат амалда экан, қийноқлар ҳеч қачон тўхтатилмайди. «Агар Ўзбекистон ҳукумати қийноқларни тўхтатиш ниятида бўлганида эди, қийноқларнинг янги тўлқинини бошламаган бўларди», – деди у. Шунингдек, Толиб Ёқубов Тошкент ва Бухоро портлашларидан кейин маҳбусларни қийноққа солиш ҳолатлари кўпайиб кетганини яна бир бор таъкидлаган.  

Айни пайтда тошкентлик Ўткир Каримов «Немис тўлқини«га интервью бериб, ўз ўғлининг Ўзбекистон ИИВ хибсхонасида қандай қийноққа солинаётганини гапириб берган. «Ўғлимнинг устидан қайноқ сув қуйишган, жинсий аъзоларини куйдиришган! Унинг бутун бадани кўкариб, шишиб кетган. Уни шунчалик калтаклашганки, ҳатто калиши, шимини ҳам киёлмай қолган«, – деди у. Ўткир Каримовнинг ўртанча ўғли Баҳодир апрель ойидаги портлашларга алоқадорликда айбланмоқда. Бу ҳақда илгарироқ ЎИХЖ баёнот тарқатган эди.

Улуғбек Ҳайдаров, ХАТлар, ҚИЙНОҚЛАР

04-06.10-У.ҲАЙДАРОВ И.УМАРОВ ҳақида ҚЎШИМЧА

ulugbek haidarob» <ozodbek2001@mail.ru>

Тема:

 

Салом.

Дата:

 

Thu, 10 Jun 2004 15:35:48 +0400

Кому:

 

«Talib Yakubov» <hrsu_tolib@rambler.ru>

 


Толиб ака, учраша олмаганим учун сиздан узр с
ўрайман. Сафарингиз таасуротлари ҳақида Эгамназар айтиб берди.

 

Мен 8 июн куни вилоят ИИБ бошлиғи Илҳом Муродов ва унинг биринчи ўринбосари Ўктам Муҳаммаджонов қабулида бўлдим. Улар ҳаммаси бир овоздан Умаров эпилепсиядан ўлди деб айтишяпти. Илҳом Муродов эса менга (Мен Абай билан киргандим) «тирноқ тагидан кир қидирмасликни» маслаҳат берди ва Арнасой тумани ИИБ бошлиғини эса, мени ҳайдагани учун шахсан ўзи жазолашга ваъда берди.


Толиб ака, Умаровни
ўлик ҳолатда олиб келишганини кўрган ва унинг қонларини ювган инсон менга охиригача туришга ваъда берди, чунки унинг ўғлини бундан 2 йил аввал айнан ўша терговчи Шомурод ва Одил Худойқуловлар атайлабдан қаматиб юборишган 17 йилга!


Менимча, биз у аёлга к
ўз қулоқ бўлиб туришимиз керак.

 

Мени бугун соат 18 дан 19 гача Бахтиёр аканикидан топасиз, телефони ишлаяпти. Ёки, ака, почтамга ёзсангиз ҳам бўлади.

 

Ulugbek Khaydarov

 

 

Улуғбек Ҳайдаров, ХАТлар, ҚИЙНОҚЛАР

04.06.07-УЛУҒБЕК ҲАЙДАРОВ ИЛҲОМ УМАРОВ ЎЛИМИ ҲАҚИДА

Толиб ака, ишларингиз яхшими?

Мен кеча Арнасойдан қайтдим. Туманнинг «Самарқанд» жамоа хўжалигидаги “Чўлқувар” қишлоғида яшовчи 28 ёшли Илҳом Умаров деган йигит 30 июн куни сўроқ пайтида милиция ходимлари томонидан қийнаб ўлдирилган. Йигитни қўй ўғирлаганликда гумон қилишиб бўлимга олиб келишган. Кечаси соат 12 да туман касалхонасига ўлигини олиб келганлар. (Буни тасдиқлайдиган одам бор, у «мен ҳеч нарсадан қайтмайман, ҳаммасини айтаман» деб турибди).

 

Унинг ўлигини Шомурод деган терговчи олиб келган («терговчининг устидаги майкаси қон эди» дейди гувоҳ).

Кечаси соат 1 яримларда туман прокурори Икром Исканов ва туман милицияси бошлиғи Олим Худойқулов етиб келишган. О. Худойқулов врачларга «уни эпилепциядан деб беринглар, деб буйруқ берган.

 

Прокурор мен билан сўҳбатда, шу иш бўлганини айтди ва «биз

ҳозир шуғулланаяпмиз» деди.
Бироқ, УВД раҳбарлари буни тан олишмаяпти. Туман ИИБ бошлиғи эса

кеча ўзини таништирмасдан мени ИИБ ҳовлисидан ҳайдаб солишни

буюрди автоматчикларга.

 

Ўлган йигитнинг оила аъзолари эса жим. Акасини айтишича, улар

ўликни ахволини видеога олиб яшириб қўйганлар.
Шуна
қа гаплар. Толиб ака, 15 июн куни ўша йигитнинг тўйи булиши

керак эди. Фотиҳа тўйи ўтган экан.

Менга сизнинг маслаҳатингиз керак, шундай қилиш керакки, бу иш

ҳақида хамма билсин, ва «Фреедом Хауз«нинг ҳукумат билан

музокаралари БЕФОЙДА эканлигини билишсин. Хатингизни кутаман.

Ulugbek Khaydarov

56-ТЕРРОРИСТИК АМАЛЛАР, БАҲОДИР КАРИМОВ

04.06.04-ДАҲШАТ

04 июнь 2004 й.

Гулчеҳра НУРУЛЛАЕВА: Жaбрдийдa, тўғрирoғи, жaбрдийдaлaрнинг oтaси – ЎТКИР КAРИМOВ. 58 ёшдa. Oлий маълумoтли. Тoшкeнтдa яшaйди. Унинг aйтишичa, у уйидa йўқ мaҳaл, ярим тундa 30гa яқин қурoллaнгaн милиция xoдимлaри вa ҳaрбийлaр унинг уйигa кeлaдилaр. Эшикни кaттa ўғил – тexникa фaнлaри дoктoри Aбдулҳaмид Кaримoв oчaди. Continue reading «04.06.04-ДАҲШАТ»

БАҲОДИР КАРИМОВ, БИЛДИРИШНОМАлар

04.06.02-Ички ишлар вазирлигидаги жиноят

2 июнь 2004 й.

Адолат ва одил суд бўлмаган шароитда

давлат қароқчилар тўдасига айланади

Августин Аврелий

 

ЎЗБЕКИСТОН ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИ ЖАМИЯТИ

БИЛДИРИШНОМАСИ

 

Ички ишлар вазирлигидаги жиноят

 

ЎИХЖга тошкентлик Ўткир Каримовдан мактуб келиб тушди. Хатда ёзилишича, Ў.Каримовнинг ўғли шу йилнинг 29 мартидан бошлаб Тошкент шаҳар ИИББ ертўласида 10 кун сақланган ва шундан бери ҳозирги кунга қадар ИИВ ертўласида ушлаб турилибди. ЎИХЖ унинг мактубини қисқартирилган ҳолда келтирди:

 

«Ҳуқуқтартибот идораларининг оиламизга қилган бўҳтонларидан сўнг биз ҳар қандай адолат ва келажакка бўлган ишончни йўқотиб қўйдик. 29 дан 30 мартга ўтар кечаси уйимизга 25-30 чамаси автоматлар билан қуролланган милиционерлар бостириб киришди.

 

Улар турмуш ўртоғим Каримова Озода, икки келиним Каримова Маъмура ва Каримова Зиёдани (ҳомиладор), катта ўғлим Каримов Абдуҳамид, ўртанча ўғлим Каримов Баҳодир (1975 й. т.) ҳамда вояга етмаган 5 нафар неварамни Тошкент ИИББга олиб кетишди.

 

Улар уйда ноқонуний тинтув ўтказишди ва барча ҳужжатларни мусодара қилишди. Милиция ходимлари ўзларини сурбетларча тутиб, ҳаммани сўкиб ҳақоратлашди. Ўғилларимнинг қўлига кишан солиб олиб кетишди. Тошкент ИИББ ертўласида уларни иқрор қилдириш учун қийноққа солишди.

 

31 март куни кечаси соат 2-3 ларда милиция ходимлари турмуш ўртоғим ва икки келинимни уйга олиб келиб, бу ерда тонгги соат 4-30 гача қайта тинтув ўтказишди. Улар ҳеч нарса тополмагач, ортларига қайтиб кетдилар. Катта ўғлим қийноққа солинган бўлсада, терговчилар уни ҳеч нарсада айблай олишмади. 1 апрел куни эрталаб уни қўйиб юборишди. Ўғлим уйга қаттиқ калтакланган, ҳамма ёғи кўкарган ва тушкун ҳолда кириб келди.

 

ИИВ тергов бош бошқармаси катта терговчиси, майор Акром Қаршиев ўртанчи ўғлим билан у хибсга олинганидан бери кўришишга рухсат бермайди. 5 апрель куни сўроқда адвокат сифатида Нилуфар исмли аёл иштирок этган. У терговчи томонидан чақиртирилган эди. Бу аёлнинг айтишича, ўғлим Баҳодир ИИВ ертўласидаги тиббий бўлимда сақланмоқда. Уни икки ярим соат давомида шаҳар ИИББда ишловчи Раим исмли жаллод бошчилигидаги 4 нафар ходим тўхтовсиз ваҳшиёна калтаклашган.

 

Терговчи Баҳодирга ҳеч қандай жиноятни «илолмагач«, «АслСервис» масъулияти чекланган жамиятининг ҳисобчиси Ғофуров Шарофиддин Ғуломовичга босим ўтказа бошлаган. Уни шаҳар ИИББда 3 кечакундуз ушлаб туришган. Ҳусан исмли милиция тезкор ходими Ш.Ғофуровдан Баҳодирнинг «ваҳҳобий» эканини ёзиб беришни талаб қилган ва у рухий босим остида шундай қилишга мажбур бўлган.

 

Баҳодирни кўрган ва ўзини ошкор қилишни истамаган бир кишининг айтишича, унинг кўзи кўкариб кетган, юзлари ва оёқлари шишиб кетганидан юролмай қолган. Баҳодирга узоқ вақт ухлашга имкон беришмаган. Уни ҳали ҳам калтаклашаяпти.

 

«Асл-Сервис»да сотувчи бўлиб ишлаган Абдуқодир исмли йигит 8 кечакундуз давомида Тошкент ИИББда қийноққа солинди ва таҳқирланди. У менинг ўғлимга қарши ёлғон кўрсатма берганидан сўнггина қўйиб юборилган. Гарчи қонун бўйича ҳимоячисиз ўтказилган сўроқ ғайриқонуний ҳисобланса ҳам, А.Қаршиев ҳар хил баҳоналар билан у ерга мен ёллаган адвокатни киритмаяпти. Адвокат Бахтиёр Тошхўжаев 53 кун ичида ўғлим билан борйўғи 3-4 бор учраша олган.

 

ЎзР ЖПК 49-моддасига кўра, мен ўз ўғлимга ҳимоячи бўлиш ҳуқуқига эгаман. Май ойининг бошидаёқ мен терговчига ўғлим ва ўзимнинг ўртамиздаги шартномани ўғлимга имзо чектириш ва терговчи имзоси ҳамда муҳрини қўйиш учун берганман. Шундан сўнг терговчи мени ҳимоячи сифатида тергов жараёнига қўйиш ҳақида қарор чиқариши керак эди. Бироқ, А.Қаршиев буларнинг ҳеч қайсисини қилмади.

 

Менинг А.Қаршиев кимнингдир буюртмасини бажараяпти ёки ўғлимга нисбатан ўз ғаразли мақсадларига эга, деб ўйлашга ва буни таъкидлашга асосларим бор. Акс ҳолда у қонунларни бунчалик кўпол бузмаган бўларди. ИИВ ертўласи маҳбусларни вақтинчалик сақлаш хибсхонасидир. У тергов хибсхонаси эмас. ЎзР ЖПКнинг 226-моддаси маҳбусни у ерда 3 кеча-кундуздан ортиқ ушлаб туриш мумкинмаслигини тақозо қилади, 49 кеча-кундуз сақлашни эмас.

 

А.Қаршиев ўғлимни шунча вақтдан бери ўша ерда ушлаб турибди. Агар у кимнингдир буюртмасини бажараётган бўлса, бу ё Алишер Шарофиддинов ё ИИВ раҳбари Зокир Алматов бўлади. Агар А.Қаршиев ўзининг ғаразли мақсадларини кўзлаётган бўлса, унда у менинг катта пул беришмни кутаяпти. Кимнингдир буюртмасини бажармаётган ёки ғаразли мақсадларга эга бўлмаганида, у қонунни бунчалик бузишга ҳадди сиғмасди. У тергов жараёнида йиғган материаллар исбот кучига эга эмас, деб ҳисоблайман.

 

А.Қаршиев ўғлимни терроризмда айбламоқда. Баҳодир оддий тижоратчи бўлиб, террорчиларга ҳеч қандай алоқаси йўқ эди. Уни террорчиларга алюмин кукуни етказиб туришда айблашаяпти. Ваҳоланки, бу алюмин кукуни ҳар қандай хўжалик моллари дўконида тонналаб топилади.

 

Ўғлимга агар унга олиб келишган ҳужжатларни имзоламаса, мени ва бошқа ўғлимни унинг кўз ўнгида қийнашларини айтишган. Яна унга агар террорчиларга алюмин кукуни етказиб берганини ёзиб бермаса, мени ва бошқа ўғлимни қамоқда чиритиш билан тахдид қилганлар. Ўғлим бизни қийнашларини истамай, ҳамма ҳужжатларни имзолаб берган.

 

Баҳодир ҳеч қачон алюмин кукуни билан савдо қилмаган эди. Унинг ширкати озиқ-овқатларга ихтисослашганди. Тинтувлар вақтида уйда ҳам, ишхонада ҳам ҳеч бўлмаганда алюмин кукунини эслатувчи бирон нарса топилмади. Аммо терговчи А.Қаршиев ўзининг ғайриқонуний усуллари билан ўғлимга қарши кўрсатмалар олаяпти.

 

У жисмоний куч ишлатиш йўли билан Жамолиддин Раззоқовдан ҳам унга қарши кўрсатма олган. Шундай килиб, ўғлим ЎзР ИИВ тергов бош бошқармаси ва унинг раҳбарларининг қонунга қарши жиноятлари қурбонига айланди«.

 

ЎИҲЖдан:

 

ЎИХЖ Баҳодир Каримовга нисбатан ЎзР ЖПК нинг 12 та моддаси бузилгани ва унга қарши жиноий иш сохталаштирилаётганини ўз баёнотида таъкидланган эди Баҳодирни тергов қилаётган Акром Қаршиев 2002 йил майида қамоққа олинган ЎИҲЖ аъзоси, Қарши шаҳрида яшаган Йўлдош Расулевни тергов қилганда Ўзбекистоннинг энг қонхўр жаллодларидан биттаси эканини кўрсатган. Вақти келиб бу жаллод бошлиқлари билан бирга халқ ва тарих олдида жавоб беради.

 

ҚИЙНОҚЛАР

АНДРЕЙ ШЕЛКОВЕНКО

Шелковенконинг жасади қайта тиббий текширувдан ўтказилди

 

19 май куни Тошкент вилоятининг Бўстонлиқ тумани ИИБда қийноққа солиб ўлдирилган 36 ёшли Андрей Шелковенко иши юзасидан 26 май куни идоралараро махсус комиссия ташқил этилган эди.

 

Маълум-ки, ушбу комиссия таркибига бош прокуратура, ички ишлар, ташқи ишлар ва адлия вазирликлари, Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари миллий маркази ва Олий Мажлиснинг инсон ҳуқуқлари бўйича вакилиомбудсман институти ходимлари жалб этилган. Бундан ташқари, мамлакат бош прокуратураси ушбу комиссия ишида АҚШ ва Русия элчихоналари, «Freedom House» ҳамда «Хьюман Райтс Вотч» ташқилотлари вакилларининг кузатувчи сифатида иштирок этишига розилик билдирган.

 

«Озодлик» радиосининг хабар беришича, бош прокуратура матбуот хизмати раҳбари Светлана Ортиқова тергов-суриштирув ишларида иштирок этиш учун Ўзбекистонга АҚШдан жиноят ҳуқуқи бўйича мутахассис ва Канададан суд тиббий экспертлари таклиф этилганини билдирди. Комиссия 27 май куни ўз ишини бошлаган бўлиб, дастлаб А.Шелковенконинг қабри очилган ҳамда жасад қайта тиббий экспертизадан ўтказилган. Аммо бу экспертиза натижалари ҳали маълум қилингани йўқ.

 

«Хьюман Райтс Вотч» ташкилоти томонидан матбуот учун тарқатилган баёнотда А.Шелковенко хибсга олинганидан кейин унинг онаси ва опаси ИИБга бу ҳақда мурожаат қилишгани ҳақида ҳикоя қилинади. Ҳужжатда таъкидланишича, туман ИИБ ходимлари махбуснинг яқинларига тўппонча ўкталиб, уларни милицияхонадан ҳайдаб юборишган. Милиционерлардан бири эса А.Шелковенконинг онасига қарата: «Сенинг ўғлинг қотил, буни бўйнига ҳам олиб бўлди, сени отиб ташласа ҳам кам!» – дея дағдаға қилган.

 

           Шунингдек, «Хьюман Райтс Вотч»нинг таъкидлашича, Шелковенко хибс этилганидан 1 кун кейин бир одам унинг уйига келиб, Андрейни ИИБда калтаклашаётганини хабар берган. Махбуснинг қийноққа солинаётганидан хавотирланган яқинлари унинг олдига адвокат киритишни талаб қилганлар ва 27 апрель куни А.Шелковенконинг адвокат билан учрашуви бўлиб ўтган. А.Шелковенкони кўрган адвокат ҳам унинг қаттиқ калтакланган эканини билдирган.

 

 

Ўзбекистонга америкалик суд-медицина мутахассислари келишди

 

           Норасмий манбъанинг билдиришига кўра, Ўзбекистондан ташқарида катта шовшувга сабаб бўлган кечаги хабаримизда айтилган воқеа – Андрей Шчелковенконинг хибсда ҳалок бўлгани воқеаси юзасидан суд-медицина экспертизаси ўтказиш учун бугун Ўзбекистонга америкалик мутахассис врачлар келишди.

 

           Шелковенконинг ўлими юзасидан тузилган ва чет элликлар ҳам қатнаштирилаётган махсус (идоралараро) комиссия хулосаси яқин кунларда эълон қилиниши кутилмокда.

 

         “Мусулмон Ўзбекистон” сайти

 

 

УЯ-64/51, ҚИЙНОҚЛАР, ҲУКУМАТ МУСУЛМОНЛАРГА ҚАРШИ

04.01.19-КИН 51дан КЕЛГАН ХАТ

2004 йил, 19 январь

 

КИН УЯ-64/51 ҚАМОҚХОНАСИДАН

ИККИНЧИ МАКТУБ


ЎИХЖ матбуот маркази хабари

 

Адолат ва одил суд бўлмаган шароитда
давлат карокчилар тўдасига айлана
ди
Августин Аврелий

 

               Ўзбекистон ҳукумати ўзининг жазони ижро этиш муассасаларидаги махбусларга нисбатан ваҳшийликларини жамоатчиликдан яширишга ҳар қанча уринмасин, у ерлардан қийноқлар, ваҳшиёна муомалалар, камситишлар, чидаб бўлмас сақлаш шароитлари ва бошқалар ҳақида ишончли маълумотлар чиқиб турибди.

 

               ЎИХЖ га турли қамоқхоналардан мактублар келиб тушади. Уларнинг муаллифлари ўз хатларининг мазмунини жамоатчилик ва халқаро ташкилотлар эътиборига етказишни ҳамда энг кўп ўқиладиган интернет сайтларига қўйишни сўрашади. Шундай мактублардан бири илгари Фарғона вилояти Ўзбекистон туманидаги Болғали қишлоғида яшаган, 1969 йилда туғилган, ўрта-махсус маълумотга эга Баратов Оллоназар Солижоновичдан келди. Виждон бандиси О.С.Баратов 1999 йилдан бери Косондаги КИН УЯ-64/51 қамоқхонасида сақланмоқда. Қуйида унинг хатини тўлиқ келтирмоқдамиз:

 

               – Мен «Хизб ут-тахрир» диний партияси аъзосиман. 1999 йил 7 март куни милиция ходимлари мени уйимда хибс этишди. 18 март кунига қадар мени Ўзбекистон туман ИИБ даги вақтинча ушлаб туриш хибсхонасида бетўхтов қийноқлар остида сақлашди. Улар менинг товонларимга резина калтак билан уришди.

 

                 Оқибатда оёқларим шишиб, ҳаракатланолмай қолдим. У ерда менга агар айбимни тан олмасам, тирноқларимни суғуриш ва баданимга қизиб турган дазмол босиш билан таҳдид қилишди. Мени МХХ ҳамда коррупция, рэкет, терроризмга қарши кураш бўлими ходимлари Абдужаббор, Аббосхонлар ва исмларини билмаганим бошқа ИИВ ходимлари қийноққа солишди. 18 март куни мен терговчи кўрсатган ҳамма коғозларга имзо чекишга мажбур бўлдим. Шундан сўнг мени Қўқон турмасига юборишди. У ерда ҳам мени бир неча бор қаттиқ калтаклашди.

 

               Кейин судгача сақлаб туриш учун мени Қўқон турмасидан Фарғона шаҳар тергов изоляторига юборишди. Биз 34 киши эдик. Орамизда 1-даражали ногирон, икки кўзи ожиз, қанд касалига мубтало бўлган ва бир оёғи йўқ Абдуқаюм Ҳасанов бор эди. Уни ҳам ногиронлигига қарамай, ваҳшийларча қийнашарди. Суд вақтида адвокат судьяга ўз қимоясидаги одамнинг 1-даражали ногирон эканини эслатганида, судья: «У ногирон бўлса ҳам, мияси ва ақли соғ, шунинг учун жазо олиши керак«, – деди.

 

             Тергов вақтида бизларни ЖКнинг 127- (Вояга етмаганларни жамиятга қарши ҳаракатларга бошлаш), 156- (Миллий, ирқий ёхуд диний адоват қўзғатиш), 159- (Ўзбекистон конституциявий тузумига тажовуз қилиш), 216- (Ноқонуний жамоат уюшмалари ёки диний ташкилотлар тузиш), 242- (Жиноий уюшма ташкил этиш) ва 244-(Оммавий тартибсизликлар) моддалари билан айблашди. Судья менинг айбимни «исботлашга» қаттиқ тиришиб, охири 18 йилга ҳукм қилди.

 

              Ҳаво чидаб бўлмас иссиқ ва дим бўлган август ойида бизни иссиқдан қайнаб ётган вагонларга ўтқизиб, Тошкентга олиб кетишди. Бу сафар қийноқдан ҳам баттар эди. Ҳеч кимга бир қултум бўлса ҳам сув беришмасди. Тошкент турмасида бизни кечгача ушлаб туриб, тахминан соат 16-17 ларда яна ўша вагонларга ўткиза бошлашди. Вагоннинг ҳар бир каталакдек хонасига 17-18 кишидан тиқишди ва шу ҳолда узоқ ушлаб туришди. Чидаб бўлмас иссиқ туфайли кўпчилик хушидан кета бошлади.

 

                 Мен ҳам шунақа бўлдим. Қанча вақт хушсиз ётганимни билмайман. Кимдир юзимга қўли билан ураётганидан ўзимга келдим. Биродарим Муҳаммадали мени хушимга келтиришга уринаётган экан. Поезд йўлга чиққан ва Тошкентдан чиқиб кетаётган эди. Мен ерга сув йиғилиб қолганини ва тепадан сув оқаётганини кўриб қолиб, Муҳаммадалидан бунинг қанақа сувлигини сўрадим. У бунинг одамларнинг тери эканини айтди. Ҳамманинг кийими ҳўл бўлиб, у терни ўзига сингдирмаётган ва натижада тер ерга оқаётганди.

 

               20 август куни (1999 йил) биз Косондаги КИН УЯ-64/51 қамоқхонасига етиб келдик. Янги махбусларни «кутиб олиш» маросими бошланди. Аввалига бизни яланғоч қилиб ечинтириб, биттадан ич кийим беришди, ўзимизнинг кийимларимизни олиб қўйишди. Кейин биз ички хизмат (милиция) ходимлари ва назоратчилар ташкил қилган коридордан ўтишимиз керак эди. Уларнинг ҳар бири кўлига ё резина, ё симлардан тўқилган калтак ёки хивич ушлаб олганди. «Коридор» нинг узунлиги 50-60 метр бўлиб, нариги чети ШИЗО – жазо изолятори биносига олиб борарди. Махбус бу тирик коридордан ўтганида ҳар бир милиционер ва назоратчи унинг боши ёки баданининг бошқа қисмларига урар эди.

 

               Ҳамма 56 та махбусни битта хонага тиқишди. Бир неча минутдан кейин у тандирга айланиб кетди. Одамлар хушдан кета бошладилар. Хушдан кетмаганлар тирик коридордан ўтганимиздан кейин бизга берилган кўйлак ва шимлар билан елпиб, ўзидан кетганларга қай бир йўл билан бўлса ҳам ҳаво етказишга ҳаракат қилишарди. Шунда бир прапоршчик кириб, ичига сув солинган 20 литрли идишни қўйиб кетди. У бир неча марта икки челакдан сув олиб келиб, уни тўлдириб қўйди.

 

               Икки кун ўтгач мени қамоқхона режим қисмининг бошлиғи, капитан Бобоев хонасига чақирди ва мендан унга тиз чўкиб, сажда қилишимни талаб қилди. Мен унинг талабини рад этдим ва: «Мен фақат Аллоҳга ибодат қиламан», – дедим. Бобоев қутуриб, мени симдан ясалган хивич билан савалай кетди. Мен йиқилдим, ерга ётиб қолдим, хушимдан кетаёздим. У эса мени тепкилай бошлади.

 

               Орадан 2-3 кун ўтиб, мени қамоқхона бошлиғининг ёрдамчисиуям капитанчақиртирди. Унинг талаби билан ўзим судланган моддаларни айтганимда, у сакраб туриб, бошимга резина калтак билан ура бошлади ва: «Сен террорист, экстремист экансан-ку! Сени нариги дунёга жўнатиш керак!» – деб бақирди. У менинг хушимдан кетаётганимни кўриб, хонасидан итқитиб чиқариб юборди.

 

               Бизни ҳар куни, гоҳида кунора қамоқхона штабининг ҳар хил хоналарига чақириб калтаклашарди. Хонага киришни кутиб, коридорда турганимизда ёнимиздан ўтиб кетаётган милиционер ва аскарлар бизни муштумлари билан уриб, тепиб ўтишарди.

 

             Бизнинг баракнинг бошлиғи лейтенант Эшмуродов Бахтиёр эди. Зонага келганимизнинг биринчи куниёқ, у мени қимирламай қолгунимча калтаклаган. Орадан бир ойча ўтгач, мени тезкор бўлим бошлиғи, капитан Ражабов Шомурод хонасига чақирди. У қўлида калтак ушлаб олган эди. У: «Агар қўлимдаги нарсанинг номини тўғри айтиб беролсанг, сени урмайман», – деди. Калтак электр симидан тўқилган эди. «Тополмадинг, бу – мияни жойига келтирадиган калтак, мен уни бошингдаги ҳамма керакмас нарсаларни чиқариб ташлаш учун ишлатаман», – деди-да, мени қаттиқ калтаклай бошлади.

 

               Мактубим дунё юзини кўрганидан кейин мени бундан ҳам қаттиқ ва кўп калтаклашларини, балки эса ўлдиришларини биламан. Лекин виждон бандилари, Аллоҳга ишонганлар учун қурилган ўзбек ўлим лагерлари ҳақидаги ҳақикат одамларга етиб боришини истардим. Мен буни бутун дунё билишини хоҳлайман.

 

            3 декабр, 2003 йил

 

ЎИХЖ дан:

 

             Сталин ҳам мамлакатда ва «темир парда» ортида ГУЛАГ (Главное управление лагерей) ҳақида ҳеч ким билмайди, деб ўйлаган эди. Аммо дунё буни билди. А.Солженицыннинг «Архипелаг ГУЛАГ» китобидан ва бошқа кўплаб манбалардан билди. Тараққий этган инсоният бу архипелагга асос солган советларнинг зўравон сиёсий тизимини, бутун Иттифоқ бўйлаб сочилиб кетган ўлим лагерларида хизмат қилган ва Лагерлар бош бошқармасида ишлаган ваҳшийларни шарманда қилди.

 

               Дунё ўзбекларнинг Жазони ижро этиш бош бошқармаси (ЖИЭББ) ҳақида ҳам билиб олади. Вақти келади, тараққий этган инсоният Ўзбекистондаги зўравон сиёсий тузумни ҳам, ЖИЭББ бошлиқлари Р.Қодиров, А.Шодиев, М.Гуревичларни ҳам, уларнинг гумашталари, лагерь бошлиқлари А.Қулумбетов («Жаслиқ«, УЯ-64/71), С.Қаландаров («Шайх Али», УЯ-64/49), О.Алиқулов (Косон, УЯ-64/51), А.Мардонов (Навоий, УЯ-64/46), Б.Азизов (Когон, УЯ-64/62), М.Мирсалимов (Олмалиқ, УЯ-64/45), Э.Комилов (Тошкент, УЯ-64/СИ-1) ва бошқаларни ҳам шарманда қилади.

 

               Шубҳасиз-ки, бу шармандаликдан ЖИЭББ унинг идорасига тегишли бўлган ички ишлар вазири З.Алматов ҳам, идорасига БМТ махсус маърузачиси Тео ван Бовен ҳам киролмаган, ертўлалари (тергов хибсхоналари, вақтинчалик сақлаш қамоқхоналари) бўлган МХХ раиси Р.Иноятов ҳам қочиб қутула олмайдилар.

             Ўлим лагерларидан келган хатларни халқ ҳали узоқ сақлайди. Улар капитан Бобоев ёки Ражабов сингари йиртқичларнигина эмас, уларнинг раҳбарлари-ю рағбатлантирувчиларини ҳам фош қиладиган асосий ҳужжатлар бўлади.

 

 

 

ҚИЙНОҚЛАР

ЎЗБЕКИСТОН ХУКУМАТИГА РИМ СТАТУТИ ТАХДИД СОЛАДИМИ

ЎЗБЕКИСТОН ХУКУМАТИГА РИМ СТАТУТИ

ТАХДИД СОЛАДИМИ?

Шайбон
«Озодлик» радиоси

 

Ўзбекистон Инсон Ҳукуклари Жамияти мамлакатдаги кийноклар борасида ўз хисоботини эълон килди.

 

Мазкур хисобот анча кенг камровли бўлиб, унда дастлаб мамлакатда кийноклар ва оммавий репрессияларнинг пайдо бўлиш сабаблари хакида кискача маълумот берилади. Келтирилган маълумотларга кўра, кийноклар ва репрессиялар аслида Президент Ислом Каримовнинг ўз мавкеини саклаб колиш, мухолифатни мамлакат сиёсий сахнасидан четлатиш максадида амалга оширила бошлаган. Бунинг учун хукук-тартибот идораларига махсус танлов асосида ўта шафкатсиз шахслар жалб этилган. «Бу шахслар хозир хам фукароларни жисмонан йўк килиш билан машгул», дейилади хисоботда.

 

Ўзбекистон Инсон Ҳхукуклари Жамияти раиси Толиб Ёкубовнинг фикрича, Президент мавкеини саклаб колиш йўлида фаолият кўрсатаётган тузилмаларнинг кийнокларни бас килиб, бу борада БМТ нинг инсон хукуклари бўйича Қўмитаси махсус маърузачиси Тео ван Бовен томонидан билдирилган тасвияларга амал килиши мутлако тасаввур этиб бўлмайдиган холдир.

 

«Демократик ташаббус» инсон хукукларини химоя килиш жамияти раиси Искандар Худойберганов хисоботдан келиб чикадиган фикрларга кўшилишини билдирар экан: «Тео ван Бовен тавсияларининг биринчи бандида хукумат кийноклар мавжудлигини ошкора тан олиши лозимлиги кўрсатилган. Тавсиялар хануз инобатга олинмаётир. Бу эса хукумат мазкур масалада амалий харакатлар килиш ниятида эмаслигидан далолатдир. Тео ван Бовен Жаслик камокхонасини ёпиш хакида хам тавсия берган эди. Амалдорлар Жаслик концлагери масаласини ўрганиб чикамиз деса, билингки бу хеч кандай иш килинмаслигини англатади», – деди.

 

Тео ван Бовен тавсияларидан бирида хукук-тартибот органлари ходимларининг кийноклар кўллагани аникланса, улар тегишли равишда жазоланишини таъминлаш лозимлиги кўрсатилган. Хисоботда айтилишича, гарчи Ўзбекистон Жиноят кодексининг 235-моддасида айни шундай холат юзасидан жавобгарлик белгиланган бўлса-да, у амалда кўлланилмайди.

 

Т. Ёкубовнинг таъкидлашича, ЖК нинг 231-моддаси хам адолатсиз хукм, хал килув карори ёки ажрим чикарган судьяларнинг жавобгарликка тортилишини назарда тутади. Лекин Ўзбекистонда адолатсизлик килган бирор судья шу модда бўйича жазога тортилгани йўк.

 

Хисоботда расмий Тошкент кийнокларни тўхтатиш борасида хеч кандай чора-тадбир кўрмаслиги маълум килинган. Бунинг сабаби эса куйидагича изохланган: «Ўзбекистон хукумати Тео ван Бовен тавсияларини кабул килса, мамлакатда кийноклар оммавий тус олгани ва хукумат инсонларга карши жиноятга йўл очиб бергани маълум бўлади. Бу эса Ўзбекистон рахбарияти Рим статутининг геноцид ва инсониятга карши жиноят бандлари бўйича Халкаро жиноий судга тортилиши лозимлигини кўрсатиб кўяди. Шу боис хукумат тавсияларни кабул килмайди ва кийноклар мавжудлигини тан олмайди».

 

Аммо И. Худойберганов Ўзбекистон хукумати кийноклар мавжудлигини тан олса-олмаса, халкаро судга тортилиши мумкинлигига ургу берди. Унинг айтишича, бунинг учун етарли асослар топилади.

 

 

УЯ-64/51, ХАТлар, ҚИЙНОҚЛАР

03.12.01-УЯ-64/51 КАМОКХОНАСИДАН МАКТУБ

КАРШИ ЯКИНИДАГИ КОСОН КИШЛОГИДА ЖОЙЛАШГАН УЯ-64/51 КАМОКХОНАСИДАН МАКТУБ

 

(ЎИХЖ Наманган вилоят бўлимининг хабари)

 

Адолат ва конунчилик йўк жойда
давлат карокчилар тўдасига айланади
Августин Аврелий

 

ЎИХЖ га Кашкадарё вилоятининг маъмурий маркази хисобланмиш Карши шахри якинидаги Косон кишлогида жойлашган (КИН) УЯ-64/51 камокхонасидан иккита мактуб келиб тушди. Мактублардан биринчисининг муаллифи Наманган вилоятининг Ровустон кишлогилик Насриддинов Бахром «Хизбут-тахрир» диний фиркасига алокадорликда айбланиб 1999 йилда вилоят махкамаси (судья – Ибрагимов) томонидан 16 йилга хукм этилган.

 

У вилоят МХХ бошкармасига ўз фиркаси варакаларини почта оркали юборганидан сўнг ушбу муассаса ходимлари томонидан хибсга олинган. Унинг устидан ўтказилган бутун тергов жараёни бетўхтов калтаклашлар, кийноклар, камситишлар ва хакоратлар билан кечган. Хаттоки ўз адвокати билан учрашишдан олдин хам уни резина калтаклар билан калтаклашган.

 

Бошка жазони ўташ муассасасига жўнатиш учун Намангандан Тошкент турмасига (УЯ-64/СИ-1) юборилганда хам, Насриддинов Бахромни калтаклар билан кутиб олишди. Киш бўлишига карамай, бу ердаги тинтув вактида уни ялангоч бўлиб ечинишга мажбурлашди. Тезкор бўлим бошлиги билан «сухбат» га уни олдин вахшийларча калтаклаб кейин олиб боришар эди.

 

Бир неча бор уни у гўёки турма ички тартибини бузгани хакидаги хужжатларни имзолашга мажбурлашган. Бундай «икрор» ларнинг натижасида у бир неча кеча-кундузлаб жазо изолятори (ШИЗО) да ўтирган. Тоштурмада Насриддинов Бахром аслида 6 кишилик бўлса-да, амалда 12-18 махбус сакланган камерада ушлаб турилган.

 

Тоштурмадан уни Карши шахрига жўнатишади. Чорва молларини ташиш учун мўлжалланган вагонлар махбуслар ташиладиган вагонлардан кўра яширок кўринар эди. Бу ерда нафакат бемалол ўрнашишнинг, балки хатто нафас олишнинг хам имкони йўк эди. Шундай шароитларда хам назоратчилар тинтув ўтказишган. Одамларни Косон камокхонасига олиб келишганда: «159-модда билан камалганлар олдинга чиксин!» – деган буйрук янгради. Бошкалар каторида Бахром Насриддинов хам олдинга чиккан. Камокхонанинг интизом бўлимига уни назоратчи Очилов тўхтовсиз тепкилаб олиб борган.

 

Вокеаларнинг кейинги ривожини биз Бахром Насриддиновнинг хатида баён килинганидек келтирамиз:

 

– Мени у ерда капитан Бобоев бошчилигидаги зобитлар ва харбий назоратчилар кутиб олишди. Хонага киришим билан улар мени резина калтаклар билан савалаб, уриб-тепкилай бошлашди. Хамма галма-галдан урди. Капитан Бобоев мен билан «сухбат» ўтказиб, бу сухбат давомида мени калтаклаб турди. Кейин камокхона бошликларининг буйруги билан ўз эркларини саклаб колишга уринувчи махбусларни жинсий зўрлайдиган бир махбусни олиб келишди.

 

Зонага олиб келинган хар бир янги махбусни, асосан диндорларни албатта мана шунака маньякмахбусларга танитиб кўйишар эди. Бобоев менга: «Агар эътикодингни ўзгартирмасанг, сени зўрлашга буюраман», – дея тахдид килиб кўйди. Шаркда эркак кишининг зўрланиши энг юкори даражадаги шармандалик хисобланади.

 

Хаво жуда совук эди, бутун баданим калтаклашлардан зиркираётганди. Шунинг учун жуда кийинчилик билан колония кийимини кия олдим. Мени карантин бўлимига олиб боришди. Бу ерда мени камокхона маъмурияти томонидан тайинланган махбус Парпиев Хамро кутиб олди. Хаммага, шу жумладан менга хам у: «Менинг айтганимни киласан. Ёшмисан, каримисан, согмисан ё касалмисан бу ерга ўз ихтиёринг билан келгансан», – дерди. Унинг тушунчалари ва мавкифи шунака эди.

 

Нонушта ва кечкурунги овкатдан кейин у махбусларни икки соат давомида сафсаф бўлиб харбийчасига кадам ташлаб юришга мажбурлар эди. Нонушта, тушлик ва кечкурунги овкатлардан сўнг бу вахший махбус бошка махбусларни колониянинг хўжалик ховлисида умуман фойдасиз ишларни килишга мажбурлар эди. Одатда бунака ишлар ярим тунгача давом этарди. Одамларни хўрлаш, уларнинг иродасини букиш – бу ишдан кўзланган максад шу эди.

 

Бу ишлардан на махбусларга ва на колонияга умуман фойда йўк эди: бир уюм тупрокни белкурак билан бир жойдан бошка жойга кўчириш ва шу уюм жойини доимий тарзда ўзгартириб туриш; лойдан гувала ясаб, куритилган гувалаларни ерга кўмиш ва улардан яна кайтадан лой кориб гувала ясаш; бу ишларни тўхтовсиз давом эттириш. Бунака ишлар кишда хам тўхтамас эди. Кахратон совукда хам назоратчи махбус кўл билан лой коришга ва гувала ясашга мажбурлар эди.

 

Камокхонанинг хўжалик ховлисида жазо батальонини бошкариш вазифасини маргилонлик Кўзибой исмли махбус бажарарди. У доим кўлида бир бўлак резина шланг кўтариб юрар эди. Хўжалик ховлисида ажратилган ер майдонида у бу ерни «хайдаш» га бошчилик киларди. «Ер хайдаш» шундан иборат эдики, у ўзи устига ўтириб олган молага 10-12 та махбусни кўшарди ва уларни молани тортишга мажбурлар эди.

 

Ўзининг фикрича молани заифрок тортган махбусни у кўлидаги резина шланг билан саваларди. Унга рохат келтирувчи яна бир машгулот катта бетон бўлагини хўжалик ховлисининг бир четидан иккинчи четига кўтариб олиб бориш эди. Орадан бир соат хам ўтмай, у батальонидаги хамма махбусларни бетонни яна кайтадан ўз жойига олиб келишга мажбур киларди.

 

Карантин зонасида сув нафакат ювинишга, балки ичишга хам етмасди. Хар бир махбус кунига икки марта – эрталаб ва кечкурун бир кружкадан сув оларди. Махбуслар ухлайдиган баракда тўшаклар умуман йўк эди. Махбуслар кечаси беш кишидан бўлиб тахталарнинг устида ёки бетон полда жойлашишарди. Бу борада кимдир канакадир норозилик билдиргудек бўлса, Хамро Парпиев уни резина шланг билан урарди. Уни ва Кўзибойни хаётимда кўрган энг конхўр ва шафкатсиз одамлар деб биламан.

 

Бундан ташкари, деярли хар куни ёки кунора мени камокхона штабининг кабинетларига олиб келиб, эътикодимдан воз кечишни талаб килиб калтаклашарди. Айникса, 5-, 6-, 8-, 9- ва 10-ракамли хоналарда шафкатсизларча калтаклашар эди. Назоратчилар менинг одамлар кўзидан холирок жойда намоз ўкиётганимни билиб колишса, мени штабга чакиртиришар ва калтаклашдан ташкари яна жазо батальонида окава сув билан лой кордириш, ундан гувала ясатиш ёки мола торттириш билан жазолашар эди.

 

Махбуслар мажбурий суратда ижодий конкурсларга жалб этиларди. 2001 йилда шунака конкурслардан бири ўтказилаётганда мени аёл кишининг ролини ижро этишга мажбурламокчи бўлишди. Мен бу ўзимнинг эркаклик макомимга хилоф келишини ва номакбуллигини айтиб, бунга рози бўлмадим. 5-ракамли кабинетда мени Шомурод исмли тезкор ходим каттик калтаклади.

 

2000 йил ёзида мени жазо сифатида эрталаб 8-30 дан кечкурун 8-30 га кадар куёш остида ўтиришга мажбурлашди. Бу кийнок бир ойдан ортик давом этди. Натижада менда юрак хуружи пайдо бўлди, оёкларим ишламай, сўзлаш кобилиятини йўкота бошладим ва тез-тез хушимдан кета бошладим. Мени тиббий бўлимга жўнатишди.

 

Тиббий бўлим бошлиги Арабов эса мени даволашни истамай, оркага кайтариб юборди. Лекин яна ахволим огирлашди. Мен капитан Бобоев бешариклик махбус Исроилнинг устидан ювинди агдараётганига ва зўравон махбуслар уни жинсий зўрлаётганларига гувох бўлдим. Шу куни мен куёш остида кун бўйи ўтирган эдим. Бу кўрган нарсаларим менга каттик таъсир килиб, хушимдан кетдим, юрагим хуруж кила бошлади.

 

Ёрдам кўрсатиш ўрнига тезкор ходим Ихтиёр мени ўз хонасига олиб кириб, яна калтаклай кетди. Кейин у менга, Маматов Кудратиллага, Ахмедовга ва яна бир нечта махбусга ялангоч бўлиб ечинишни ва баданини бир-бирига текказиб олдинма-кетин бўлиб туришни буюрди. Мен унинг буйругига бўйсунмадим. Мени канча калтаклаганини билмайман.

 

Бу ерда УЯ-64/51 камокхонасидаги хаётимнинг баъзи лавхаларинигина баён килдим. Якинда диний ишлар бўйича кўмита вакили келиб, хаммага анкета таркатди. Менинг у ердаги саволларга берган жавобларимни ўкиб: «Сен хаммадан кўра итоатсиз экансан-ку, уйингга хеч качон кайтмайсан», – деди.

 

Хотиним ва болаларим хар сафар мен билан учрашиш учун 1000 километр узокликдан келишганида уларни кўриб, ўзимни йўкотиб кўйгудек бўламан. Кечирасиз, бошка ёза олмайман. Аллохга хамду санолар бўлсин. Омийн.

 

Матбуот марказидан: Кейинги хабаримиз хам КИН УЯ-64/51 хакида бўлиб, у бу камокхонада сакланаётган Баратов Оллоназар Солижоновичнинг мактубида баён килинган фактларга асосланган.

1 декабр, 2003 йил

 

ҚИЙНОҚЛАР

03.06.22-МАҲБУС УМАРОВ РАВШАНБЕК

                                                     Ўзбекистон Республикаси Бош Прокурорига

                                                              

1970 йил 7 ноябрда Наманган шаҳрида туғилган,

Ўзб. ЖКнинг 1594, 2411 ва 2413 – моддалари билан

озодликдан маҳрум этилган маҳкум

Умаров Равшанбек Мухторович томонидан                                                          

                                                              

ШИКОЯТ

 

Мен УЯ 64/18 муассасасида даволаниб, 2002 йил 19 июлда УЯ 64/36 муассасасига келдим. Мени УЯ 64/36 муассаса тезкор бўлими бошлиғи Қаҳҳоров Баҳодир бошчилигида кутиб олишди. Бизни изоляторга олиб кириб, ҳарбий назоратчилар ва Тартибни Сақлаш Бўлими (ТСБ) ходимлари текширувдан ўтказишди.

 

Текширув пайтида мен турсигимдан бошқа кийимларимни ечдим. ТСБ ходими мендан турсугимни ҳам ечишимни талаб қилди. Мен эса бу иш эътиқодимга зид деб қилмадим. Шундан сўнг ТСБ ходими қорнимга муштлаб урди. Бу кутилмаган зарбдан йиқилиб қолдим. Сўнг мени турғазиб яна шу ишни буюришди. Мен яна унамадим. ТСБ ходими қорнимга тепди. Мен яна йиқилиб қолдим.

 

Бу калтаклаш ва таҳқирлашлар тезкор бўлими бошлиғи Қаҳҳоров Баҳодир ва муассасанинг бошқа ходимлари кўз ўнгида бўлиб турар эди. Лекин улар ТСБ ходимларига тўла ҳуқуқ бериб қўйишган эди. Тиббиёт ходими Муҳиддин келиб таъна аъзоларини текшириш вазифаси эканлигини айтди. Мен бу ҳолат мутахассисликка оид вазифа эканлиги учун рози бўлдим.

 

Тезкор бўлими бошлиғи Қаҳҳоров Б. менга ва бошқа 159-моддали йигитларга: «Бу ерда намоз ўқилмайди» – деб уқтирди. Сўнг эрталабки текширувдан ўтказиш учун плацга олиб келишди. Бу ерда Ўзбекистон Республикаси мадҳиясини мажбурий айттирар эканлар, эътиқодимга зид бўлганлиги учун айтмадим.

 

Кейин бизни карантинга олиб келишди. Карантинда ТСБ ходимлари бизлардан мадҳияни айтмайдиганларни ажратиб олиб, хонага якка-якка олиб кириб, 6-7 ТСБ ходими ура бошлашди. Навбат менга ва Шоймардонов Беҳзодга келди. Бизни хонага олиб кириб ура бощлашди. Мени қорнимга тушган мушт зарбидан яна йиқилиб қолдим. Шоймардонов Беҳзоднинг эса тепкидан оғзи бурни қонаб кетди.

 

Менинг ошқозон ичак яра касалим борлиги боис бу мушт зарбидан оғриб қолди. Мени ТСБ ходимлари кўтариб санчастга олиб келишди. СЧ ходимлари менга муолажа қилишгандан сўнг ТСБ ходимлари яна мени кўтариб калтаклашган хонага олиб келишди. Мени санчастда муолажа килишаётган пайтда Саид исмли тиббиёт ходими юзим ва бошим аралаш тинмай уриб «Шу ердан юриб чиқасан» деб азоб берди.

 

Мени калтаклашган хонага ТСБ ходимлари кўтариб келишганда Шоймардонов Беҳзоднинг уст кийимлари тупроққа беланган, тугмалари узилган ҳолда Ўзб. мадҳиясини айтиб турарди. Унинг тепасида Қаҳҳоров Баҳодир, тартибот бўлими бошлиғи Жўраев Ғайрат ва ТСБ ходимлари туришар эди. Мен Беҳзоддан нима ҳолат, Қизилтепада номусга тажовуз қилиш каби ишлар бўлдими десам, у «ҳа» деб жавоб қилди.

 

Сўнг тартибот бўлими бошлиғи Жўраев Ғайрат менга «Агар сен ҳам айтмайман деб қайсарлик қиладиган бўлсанг, худди шу ишни амалда қиламиз» – деб айтди. Мен бу иш эътиқодимга зид деб унамадим. Мени 5-6 та ТСБ ходимлари оёққўлимдан ушлаб хонага олиб киришди. ТСБ бошлиғи Абдували, ёрдамчиси Линур ва 4-5 ТСБ ходими оёққўлимдан ушлаб ерга ётқизиб турди. Тартибот бўлими бошлиғи Жўраев Ғайрат, тезкор бўлими бошлиғи Қаҳҳоров Баҳодир назорати остида кўтимга дубинка билан ура бошлашди.

 

Бу иш натижа бермагач, эркаклик номусимга тегиб азоб бера бошлашди. Бу азоблаши натижа бермагач, дубинка билан бор зарби билан калтаклашни давом эттирди. Назорат қилиб турган тиббиёт ходими Бобур: «Бўлди, калтак зарбини танаси ҳис қилмай қолди» – деб айтгандан кейин калтаклашни тўхтатди.

 

Менга сув сепиб хушимга келтиришгач, ярим ялонғоч ҳолатимда кўтариб бориб, ҳаммомда чўмилтиришди. Тартибот бўлими бошлиғи Жўраев Ғайрат ва тезкор бўлими бошлиғи Қаҳҳоров Баҳодир «Ҳарбий назоратчи билан уришиб, тугмаларини узиб ташлаб, итоатсизлик қилди» – деган тўҳмат билан мени 5 суткага изоляторга ёпишди.

 

Бу вақт мобайнида мени аёлларга хос сифатлар билан сифатлаб, ҳақоратли сўзларни айтишди. Изоляторда муассаса бошлиғи Сафаров О.М.га мени устимда бўлган ходимлар бўйича шикоят қилдим. Муассаса бошлиғи Сафаров О.М. госпиталда даволанаётганлиги ва бу ишлар юз берган пайтда колоннада бўлмаганлигини айтди. Менга нисбатан бу таҳқирлашлар устидан прокурорни чақириб беришларини талаб қилдим. Талабимни қондирмай, чўзиб юришди.

 

Изоляторда мен 159-модда йигитлари Болтаев Эркин, Бойдадаев Тоҳир, Маъсуджон ва Беҳзодлар менга қилинган калтаклар ва эркаклик номусимга тегишликдаги ишлар бўйича гувоҳлар. Изоляторда пайтимда Маткаримов Шўҳрат ҳам изоляторда экан. Уни ҳам бир ҳафта олдин Жўраев Ғайрат намоз ўқиганлиги учун ТСБ ходимлари билан Жўраев Ғайрат уни ҳам дубинка билан уриб, эркаклик номусига тегиб азоб берганлигини билдим. 5 сутка изоляторда ётганимдан сўнг Санчастга ётқизилдим.

 

Мени тиббиёт ходимлари ва санитар маҳкумлар кетимдаги устки ва ички жароҳатларимни даволашди. Бахтиёр исмли йигит бўлса керак, мени ҳаммомга олиб тушиб, ювинтириб, уст бошимни алиштиргани сабабли Санчастдан ҳайдаб юборилди. 5 сутка ётиб оёққа турганимда сунъий равишда бир маҳкум билан тўқнаштириб, тўҳмат билан яна 10 суткага изоляторга ёпишди.

 

Мен изоляторда Маткаримов Шўҳрат билан кўришдим. У яна намоз ўқиганлиги учун ёпилган экан. Мен у билан прогулочнийда кўришиб, тартибот бўлими бошлиғи Жўраев Ғайрат дубинка билан уриб, сўнг эркаклик номусига теккани ростми, деб сўрасам, у: «Ҳа, ҳаммаси рост» деди. Изоляторда Маткаримов Шўҳрат ва менга нисбатан муассаса ходимлари «Дубинкани бу сафар орқангизга охиригача, ҳаммасини тиқиб бир яхшилаб азоб берсак, мулойим бўлиб итоат қиласизлар» деб мазах қилишар эди.

 

Изоляторда менга қоғоз ва ручка беришларини, Инсон ҳуқуқлари ташкилотларига ва Бош Прокурорга шикоят ёзишимни айтиб талаб қилдим. Бу талабларимдан огоҳ бўлган Жўраев Ғайрат изоляторга кириб уриб ташлади. «Ўлдириб юбораман»деб таҳдид қилди. Лекин мен: «Буни охиригача олиб бораман» деб айтдим.

 

Изоляторда вақтимда этап билан 159моддали Комилжон биродарим ҳам келди. Ўзбекистон мадҳиясини айтишдан бош тортгани учун ҳам уни изоляторга ёпиб қўйишди. Изоляторда пайтимда 47-чи колониядан келган тартибот ходими Фахрий 47-чи зонада кенг йўлга қўйилган оёқ остига уришни йўлга қўйди.

 

Мен 159-моддалилардан: «Аввал ҳам оёқ остига уриш бормиди?» – деб сўрасам, улар: «Йўқ» – деб жавоб қилишди. Изоляторда бўлиб чиққанимдан кейин яна санчастга ётқизилдим. Санчастда пайтимда ота-онам узоқ муддатли учрашувга келиб қолишди. Аввалига Қаҳҳоров Баходир менга: «36-чи муассасага келганимда менга нисбатан ҳеч қандай тазйиқ бўлмаган» – деб ёзиб берасан, бўлмасам учрашувга киритилмайсан деб таҳдид қилди. Лекин мен рози бўлмадим. Иложсиз учрашувга рухсат беришди.

 

Ота-онамга орқамдаги дубинка зарбидан яра бўлиб кетган изларни ва эркаклик номусимга тегилгандан қолган жарохатларни кўрсатдим. Чунки онам тиббиёт ходимаси эдилар. Ота-онам муассаса бошлиғи Сафаров О.М.га ходимлари Қаҳҳоров Б. ва Жўраев Ғ.га нисбатан тегишли жиноий иш қўзғаб, чорасини кўришларини талаб қилиб, ўзлари ҳам юқори тегишли идораларга шикоят қилишларини айтиб кетишди.

 

Ота-онам кетишганидан сўнг санчастдалик пайтимда Жўраев Ғайрат мени ва мадҳия айтишдан бош тортган Комилжонни офтобга кун бўйи тик турғазиб қўйиб азоблаш услубига ўтди. Шу орада Жўраев Ғайрат менга қилган қабих ишлари устидан жиноий иш очилгудай бўлинса, мени ўлдириб юборишлиги билан таҳдид қилди. Мен: «Ҳар бир кишининг пешонасига белгиланган ўлим соати вақтида келади» деб жавоб қилдим.

 

Санчастда намоз ўқишимга қаршилик қилиб қўл кўтарган ходимлар ҳам бўлди. Шу алфозда 2 ой 36-чи муассасада бўлдим. Бу вақт мобайнида муассаса ходимлари тарафидан намоз ибодатларимда қаттиқ қаршиликлар бўлди. 19 сентябргача 36-чи муассасада бўлган бўлсам, этапда келган Ўзбекистоон мадҳиясини айтишдан бош тортган 159моддалиларни қаттиқ калтаклаб, оёқ остига дубинкка билан уриб кутиб олишарди.

 

Бунга мисол: Аранбой, Исмоил, Элёр, Абдуқодир каби йигитларни 12 сентябрда қаттиқ калтаклар билан кутиб олиб, изоляторга 15 суткага ёпиб қўйишган. Санчастда пайтимда тез- тез ўзининг қорнини, қўл томирларини, бўйин томирларини лезвия билан очиб ташлаган маҳкумлар даволанишар, айримлари қошиқ, мих ёки бирор бир темир парчасини ютиб, 36-чи муассасадан 18-чи тиббий муассасага бир ойга бўлса ҳам «строевой шаг», қурилиш ишлари, худуд тозалиги, туалет тозалаш каби ишлар ва ТСБ ходимлари қисти-бастиларидан қутулиш мақсадида кетишга ҳаракат қилишларини гувоҳи бўлдим.

 

         19 сентябрда мени яна УЯ 64/18 муассасасига қайтариб юборишди. Мен УЯ 64/18 муассасага келганимда текширув пайтида тиббиёт ходимлари орқамдаги дубинка зарбидан колган яра изларини суриштиришди. Мен УЯ 64/36 муассасасидаги менга нисбатан тазйиқ ва калтаклаш, дубинка билан эркаклик номусига тегилган ишларни айтиб бердим. 18-чи муассаса тиббиёт ходимлари ва тезкор бўлим ходимлари тезда акт қоғоз тузиб, видео тасмага ёзиб олишди. Бу ишни тезкор бўлими ходимларидан Жамол ака, Бакир ака ва Рома акалар олиб боришди.

 

Бу вақт мобайнида 18-чи муассасада даволанаётганимдан хабар топган онам ГУИНга ва 18-чи муассаса бошлиғига шикоят қилиб, 36-чи муассаса ходимлари устидан жиноий иш қўзғашликларини талаб қилдилар. Мен ҳам 36-чи муассасада бўлган ишлар юзасидан Ўзбекистон Республикаси Бош Прокурорига шикоят аризаси ёзиб, 4отряд бошлиғига топширдим. Лекин 18-чи муассасага ГУИНдан Шодиев келиб кетгач, шикоят хатимни топширганлигим тўғрисидаги тасдиқ қоғози номеримни ҳам бермай, 16 октябр куни УЯ 64/62 муассасасига жўнатиб юборишди.

 

Ваҳоланки, мени 36-чи муассасада хуруж қилиб қолган ошқозон- ичак яра касалим устидан 18-чи муассасада даволаш курси очилганлигига қарамай, ҳали рентген натижаси чиқмасдан туриб жўнатиб юборишди. Мен 64/62 муассасасида 2 ой ошқозон касалимдан азобланиб юрдим. Шу вақт давомида мени даволаш учун 64/18 муассасасига жўнатишгани йўқ. 18-чи муассасада қондирилмаган талабларимни қондириш учун 64/62 муассаса бошлиқ ўринбосарига, тезкор бўлимига, отряд бошлиғига, муассаса бошлиғига мурожаат қилдим, лекин талабим эътиборсиз қолдирилди.

 

           2003 йил 7 март куни 159-моддалиларга қўйилган айблар нотўғри эканлагини ва қайта кўриб чиқишлигини талаб қилиб очлик эълон килдик. Прокурорлар келса 36-чи муассасада менга нисбатан қилинган таҳқирлашларни шикоят қилиб, тегишли чора кўришларини талаб қиламан деб шикоят аризамни ҳам тайёрлаб қўйган эдим. Лекин ГУИНдан келган Шодиев 8-9 март куни қилган қаттиққўллиги билан бостириши орқали талабимиз қондирилмай қолиб кетди.

 

Бу вақт мобайнида соғлигим ёмонлашиб, яна 18-чи муассасага жўнатилдим ва бу ерда ҳам шикоят хати ёздим. Онам келганларида Инсон ҳуқуқлари ташкилотларига ва Ўзб.Рес. Бош Прокурори номига ёзган хатимни яна бериб юбора олмадим. ЖИЭМда туриб ёзган шикоятларимни маъмурият ходимлари совуққонлик билан қарашганликлари сабабли чиқариш иложи бўлмаган, талабларим қондирилмаяпти ва 36-чи муассасада содир этилган жиноят яшириб келиняпти.

 

Мен 18-чи муассаса 2-туб бўлими бош врачи Боситдан ва тезкор бўлими бошлиғи Ромадан 2002 йил сентябрь-октябрь ойидаги 36-чи муассаса устидан менга қилинган таъқиб тазйиқлар натижасида содир этилган жиноят иши мендаги тана аъзоимдаги ички ва ташқи жароҳат излари мед.экспертиза хулосаси ва видео тасма, шикоят қоғозлари тахт қилинган ҳужжат қоғозларни сўраб суриштирсам, бошқарувга бериб юборилган, деган жавоб қилишди.

 

36-чи зонада менга нисбатан тан жароҳати етказган, таҳқирлаб тазйиқ ўтказган тезкор бўлими бошлиғи Қаҳҳоров Баҳодир, тартибот бўлими бошлиғи Жўраев Ғайрат, ТСБ раиси Абдували ва унинг 6-7 нафар ходимлари ва шу каби жиноятни яширган шахслар устидан тегишли чора кўришингизни, жиноий жавобгарликка тортишингизни талаб қиламан.

 

             Шикоят хатини ўз қўлим ва ихтиёрим билан тўғри ёздим.

 

Маҳкум Умаров Р.М.                 имзо                                                    

 

22.06.2003 йил.    

 

2-БЮЛЛЕТЕНЛАР, 51-ДИНИЙ ҲУҚУҚЛАР, 60-ИҚТИСОДИЙ ҲУҚУҚЛАР ВА ЭРКИНЛИКЛАР, ҚИЙНОҚЛАР

03.07.10-ҲИСОБОТ-МАҲБУСЛАР

ҲИСОБОТ 2003 йил, 12 июл куни Лондонда бўлиб ўтадиган мусулмон асирлар такдирига бағишланган 1 – халқаро конференция муносабати билан «Мусулмон Ўзбекистон» веб-саҳифаси ходимлари томонидан тайёрланган Continue reading «03.07.10-ҲИСОБОТ-МАҲБУСЛАР»

51-ДИНИЙ ҲУҚУҚЛАР, ХАТлар, ҚАМОҚХОНАЛАР, ҚИЙНОҚЛАР

ҚАРШИ ҚАМОҚХОНАСИДАН ЧИҚҚАН ХАТ

ҚАРШИ ҚАМОҚХОНАСИДАН ЧИҚҚАН

ХАТ

 

Мен Насриддинов Баҳром Наманганнинг Ровустон қишлоғиданман. 1999 йил “Хизб ут-Тахрир” варақаларини ички ишлар ходимларига почта орқали юборганим учун турли бўҳтон ва уйдирмалардан қўшимча кўрсатма айблов орқали судда вилоят судьяси Ибрагимов томонидан, зулмлар билан ўтказилган тергов жараёнидан кейин, совуққонлик ва золимона 16 йилга озодликдан маҳрум этилдим.

 

СНБ изоляторида ўтган кунлар доимо таҳқирлашда ўтди. Ҳатто адвокат учрашувига олиб чиқиш олдидан ҳам дубинкаларда калтаклашиб олиб чиқишди. Турма оператив бўлимига суҳбатга ҳам шундай олиб чиқилар эди. Қилмаган ишим учун эса тартиб буздинг деб туҳмат билан тартиб бузганлик ҳақида варақага мажбурлаб қўл қўйдириб қамаб қўйишди.

 

Намангандан Тошкент турмасига йўллашди, у ерда ҳам тазъйиқлар билан кутиб олиндим, калтак ва дубинкалар билан уриб, қиш бўлишига қарамай ялонғоч қилиб тинтув қилиндим. 6 ўринли хонада 2-3 баробар кўп одам билан сақландим, у ердан уйимдан 1000 км узоқликдаги Қарши зонасига юборилдим. Бизни олиб кетаётган вагон одамларни олиб кетаётган вагонга ўхшамас эди.

 

Эркин жойлашиш у ёқда турсин эркин нафас олиб бўлмас эди. Шунга қарамай яна тинтув қилиндим. Қаршининг Косон зонасига кириб келдик, 159 модда билан келган борми деган командага мен деб жавоб берганимдан кейин депенко Очилов тепкилари остида интизомий бўлинмага ҳайдаб олиб кетилдим. У ерда капитан Бобоев бошчилигида офицер ва ҳарбий назоратчилар қўл, оёқ ва дубинка билан уриб кутиб олиндим.

 

Кимни қўли бўш бўлса у ҳам ураверар эди. Капитан Бобоев мен билан уриб, калтаклаб суҳбат ўтказди. Бесоқолбозликда айбланган маҳкумни менга юзлатиб, агар йўлингдан қайтмасанг номусингга тегишига буюраман деб таҳдид қилди. Калтакдан оғриган баданга совуқда зўрға кийиндим. Карантин бўлинмасига олиб келиндим. Админстрация томонидан тайинланган маҳкум Парпиев Ҳамро қабул қилиб олди.

 

Бу инсонни бизга шунингдек менга ҳам қарата айтган гапи – нима талаб қилсам шуни бажарасан. Ёшмисан-қаримисан, касалми-соғми ҳамманг ўзинг учун қамалгансан, деб ўз ҳоҳишига кўра ҳукм юритар эди. Эрталабки нонуштадан сўнг, кечки овқатдан сўнг 2 соатдан марш юргизар, нонушта, тушлик ва кечки овқатдан ташқари кўпинча ётишга эълон қилингунча баъзи эса ярим тундан ошгунча хўжалик ҳовлисида аёвсиз ишлатарди.

 

Ишлар инсонга ҳам, зонага ҳам фойдаси йўқ бўлган, инсонни фақат қийнаш учун ўйлаб топилган ишлар – тупроқни бу уюмдан бошқа уюмга ташиш, қуриган гувалакларни чуқурга кўмиб яна бошқа гувалаклар ясаш, гувалак учун ахлатхона чиқинди сувларидан лой қилиб қиш бўлишига қарамай ялонғоч қўл билан ясалар эди. Хўжалик ҳовлисида марғилонлик Қўзибой деган маҳкум жарима батальони бошқарувчиси эди, қўлида доим резина шланг бўлар эди.

 

У хўжалик ҳовлисида ажратилган майдончада бир қисм маҳкумларга 10-12 киши зўрға торта оладиган борона билан ер ҳайдатарди. Борона устига ўзи қўлида резина шланг билан чиқиб олар, бўшроқ тортаётган одам калтакланар эди. Бундан ташқари катта бетон бўлагини зонани у ерига, бу ерига олиб бориб қўйдириб, бир оздан сўнг яна жойига қайтариб олдириб келар эди.

 

Карантинда ювиниш у ёқда турсин, ичиш учун ҳам сув етишмас эди, бир куружка эрталаб ва бир куружка кечки пайт сув ичардим, холос. Тақсимотдан шу бериларди, холос. Ётадиган жой тахта ва бетондан иборат бўлган баракнинг ичи эди, бирор бир тўшак ёстиқсиз, одамларни бир-бирига қарама-қарши жипслаб 5 тадан жойланар, қаршидаги одамларни оёқлари рўпарасидагиларни қўлтиқлари остида, қимирлаб бўлмайдиган қилиб ётқизар, эътироз билдирган маҳкум Ҳамронинг қўлидаги резина шлангдан улуш олар эди.

 

Ҳамро ва Қўзибойни ҳаётимдаги кўрган одамларнинг энг вахший ва шафқатсизлари тоифасидан деб биламан. Бундан ташқари деярли ҳар кун ёки кун ора зона штаби кабинетларига олиб бориб нега қўшилдинг, йўлингдан қайтасанми деб калтакланар эдим. Айниқса 10, 5, 6, 8, 9 кабинетларда кўп марта калтакланар эдим. Махфий ҳолатда бажараётган ибодатимни билиб қолишса штабга кабинетга олиб боришар, у ердаги таҳқирлашдан сўнг яна жарима батальонига ахлат сувдан гувалак ясаш ёки борона тортиш билан жазоланардим.

 

Ҳар хил ижод кўрикларида мажбуран иштирок эттирилдим. Бир сафарги 2001 йилги ижод кўриги учун хотинлар кийимини кийиб ўйнашга мажбурландим. Отрядчик томонидан киймайман, менинг учун ҳаром деб айтганимдан сўнг штабнинг 5кабинетида оператив Шомурод томонидан калтакланиш билан жазоландим. Ёзнинг 2000 йил иссиқ кунида қоқ офтобга қўлимга қизил боғлиқ тақиб қўйиб қўйилдим.

 

Эрталаб 830 дан кечки 830 гача бу иш бир ойдан кўпроқ давом этди. Менда юрак хуружи, оёқларим ишламай қолиши, тилим йўқолиб ўзимни билмай қолганимдан кейин мени санчастга олиб боришди. Санчаст бошлиғи Арабов мени ҳеч ҳам даволамай ўзимга келганимдан сўнг яна ҳовлига ҳайдаб юборди. Бешариқлик Исроил деган биродарим устидан капитан Бобоев бошчилигида ўтказилаётган зулмни, яъни устидан чиқинди сувлар қуйиб, бесоқолбозларни таҳқирларини гувоҳи бўлиб турганлигим ва қуёшда постда туриб ҳолдан тойганлигим юрагим хуружига ва ҳушдан кетишга олиб келди.

 

Оперативник Ихтиёр хонасида қаттиқ калтакландим, чунки Ахмедов, Маматов Қудратилла ва бошқа биродарларимни қип ялонғоч қилиб, бир-бирига яқин бўлиб, олдидагини орқасига қаторга туришга буюрди. Мен ечинишдан бош тортганим учун беаёв уриб, ёзув столлари остига отиб юборди. Бу ёзганларим зона турмаларидаги баъзи бир лавҳалар.

 

Хотирам яхшимаслиги учун саналарни эслай олмадим. Диний қўмита комиссияси келди, берилган савол анкеталарга холис берган жавобларим учун сен ашаддий экансан, ҳеч қачон уйингга кетмайсан, деган жавобни олдим. Ҳар сафар аёлим фарзандларим 1000 км дан кўргани келганларида уларни аянчли аҳволи жуда қийнайди.

 

Мени маъзур тутинг – бу ёғини ёза олмайман. Оллоҳга ҳамду санолар бўлсин. Омин.

 

63-ҚАМОҚДА ЎЛДИРИЛГАНЛАР, ҚИЙНОҚЛАР

02.05.17-ЖАСЛИҚ ҚАМОҚХОНАСИДА УРИБ ЎЛДИРИЛГАНЛАР

ЎЗБEК МИРШAБЛAРИ ТOМOНИДAН УРИБ ЎЛДИРИЛГAН БАЪЗИ МAҲБУСЛAР РЎЙXAТИ

17.05.2002

2000 йилнинг 30 июнь кунигa қaдaр, ярим йил ичидa Қoрaқaлпoғистoндaги Жaслиқ кoнцлaгeридa 89 нaфaр (булaр фaқaт aниқлaнгaнлaри, ҳaли нoмаълум қoлгaн қaнчa қурбoнлaр бoрлиги кeйинрoқ маълум бўлaди) мaҳбус миршaблaр тoмoнидaн уриб ўлдирилгaн. Шулaрдaн баъзи бирлaрининг рўйxaти.

  1. Мaннaнoв Aбдумaлик, 6-кaмeрa, 1951 йилдa Нaмaнгaн шaҳридa туғилгaн, 4 тa бoлaси eтим қoлди.
  2. Жўрaбeк Азимов, Aндижoн шaҳaр Бoғишaмoл дaҳaсидa яшaгaн, 35 ёшлaрдa, 15-16 июньдa ўлди.
  3. Исмoилoв Ибрoҳимжoн, 2000 йил 30 июлдa йўлдa, «Жaслиқ«дaн Сaнгoрoдгa кeтишдa ўлди.
  4. Пaрпиeв Шуҳрaт, 1969 йилдa туғилгaн, Aндижoнлик, «Бoзoрли» кўчaсидa яшaгaн, 4 тa бoлaси қoлди.
  5. Обид, Aндижoндa туғилгaн, Нaмaнгaндa яшaгaн, 30-35 ёшлaрдa, уриб oшқoзoнини ёриб юбoришгaн, мия қaтиғини чиқaришгaн, 12-июндa ўлди.
  6. Мaшрaб, Aндижoн шaҳридaн, шoфeр экaн, 1999 йилдa «Жaслиқ«дa ўлди.
  7. Турсунoв Aзим, Нaмaнгaн шaҳридaн, 5 тa бoлaси қoлди, йўлдa ўлди.

8.Рaсулoв Aбдуҳaким Aбдуллaeвич, 30-35 ёшлaрдa, йўлдa ўлди.

  1. Қoдирoв Исрoил Исмoилoвич, Aндижoн вилoятидaн, Шaҳрихoнлик, йўлдa ўлди.
  2. Ғaфурoв Бaxтиёр, кўзи кўр бўлиб xoнaсидaн чиқиб кeтиб ўлди, Чoртoқдaн эди, 40 ёшдa.
  3. Дaдaмирзaeв Рустaм, Нaмaнгaн вилoятининг Уйчи тумaнидaн, oғир aҳвoлдa ўлди, 40-45 ёшлaрдa.
  4. Бaҳрoм, Нaмaнгaн шaҳридaн, oғир кaлтaклaрдaн ўлди.
  5. Ҳaмидуллo Нoсирoв, Дeнoв шaҳридaн.
  6. Хаитов Равшан, 2001 йил октябр ойида Тошкент шаҳар, С.Раҳимов туман ИИБда уриб ўлдирилган.
  7. Рузимуродов Шоврик, 44 ёшда, 2001 йил 7 июлда Ички ишлар вазирлиги ертўласида ўлдирилган, 7 та боласи етим ыолди.
  8. Абдуллаев Шухрат, Тошкент шаҳар, Чилонзор туман, Ширин ариқ кўчаси, 70а уйда яшаган.
  9. Усмонов Фуркат, 1999 йилда ўлдирилган, Тошкент вилояти, «Назарбек» посёлкасида яшаган.
  10. Жумаев Шерали, 1999 йилда ўлдирилган, шофёр, Қашқадарё вилоятидан.

 

БИЛДИРИШНОМАлар, ЖАСЛИҚ – УЯ 64-71, УЯ - 64/49, УЯ-64/51, ҚИЙНОҚЛАР

00.12.30-ҚАМОҚХОНА ИЧИДА ҚАМОҚХОНА

30 декабрь 2000 й.

Қамоқхона ичида қамоқхона

             Қарши шаҳридаги УЯ 64/51 қамоқхонада 159-модда билан айбланиб, 14 йиллик жазо муддатини ўтаётган Саъдулло Ҳабибуллаев қамоқхона бошлиғининг буйруғи билан уч ойга «қамалди». Сабаби: у ўз рафиқасига хат ёзиб, мактуб сўнгида «Аллоҳнинг марҳамати билан, чекаётган қора кунларимизнинг ёруғи ҳам бўлиб қолар!» деб ёзган эди, холос.

             Дарҳақиқат, қамоқхона мутасаддиларининг «кичигидан каттасигача» Аллоҳдан эмас, Аллоҳ сўзидан ўлгудек қўрқишади. Шунинг учун ҳам кўпчилик махбуслар қамоқхона ичидаги қамоқхонага маҳкум бўлмоқдалар.

Қамоқхонадаги исломийларга алоҳида муносабат

             Қаршидаги УЯ 61/49 қамоқхона бошлиғи Худойбердиев Собир ҳам айнан исломий маҳбусларга нисбатан турли жазо усулларини қўлламоқда. Мазкур қамоқхонада жазо муддатини ўтаётган Жавоҳир Юсуповнинг аёли ва укаси учрашув муддати келгани учун қамоқхонага келдилар.

             Бу куни 28 декабрь Рамазон ҳайити куни эди. Бироқ, Худойбердиев уларнинг учрашув аризаларига имзо чекмади, ҳатто олиб борган озиқовқатларини ҳам қабул қилишдан бош тортди. Сабабини сўрашганда «Э, ўша ҳайитларингни онасини…», дея ҳақоротомуз сўкинди.

             Ўғрилик, зинокорлик ва наркотик билан қамоққа тушиб, жазоларини ўтаётган Қодир Раҳматов, Зоир Дўстмуҳамедов ва Зариф Зуфаровларни йўқлаб келганлар шу куни суткалик учрашув учун рухсатнома олдилар. Чунки улар «оддий» маҳбуслар, исломий эмас.

Навбат аёлларга келмоқда

             2000 йилнинг 20 декабрида Кўкча маҳалласи, 24-хонадонида Қадр кечаси муносабати билан Қурьон хатм қилиб ўтирган беш нафар аёлни миллий хавфсизлик бўлими ходимлари қуролланган ҳолатда кириб хибсга олишгани ҳақидаги хабарни берган эдик.

             28 декабрь куни улардан 4 киши давлат кассасига 12.750 сўм жарима тўлаш эвазига уйларига қайтишди. Бироқ 4 нафар фарзанднинг онаси Фаридага нисбатан жиноий иш қўзғатилди. У ҳозир шаҳар миллий хавфсизлик ходимлари томонидан тергов қилинмоқда.

             Бир йил муқаддам унинг турмуш ўртоғи кўзи ожиз бўлишига қарамай хибсга олиниб, 10 йиллик қамоқ жазосига ҳукм килинган эди. Фарзандларининг каттаси 8 ёш, кичиги 2 ёш. «Оналар ва болалар» йилининг биринчи кунлариданоқ 4 мурғак тирик етимларга айланишди.

Динсизнинг таъзирини имонсиз бермоқда

             Бутун дунё мусулмонлари 2000 йил йил 27 декабрь куни рамазон ҳайитини байрам қилдилар. Ўзбекистон мусулмонларининг муфтийси Абдурашид қори эса президент Каримовнинг кўрсатмаси билан 28 декабрь кунини рамазон ҳайити деб фатво берди. Бутун дунё мусулмон давлатларидан 27 декабрда келган табрик телеграммаларидан мулзам тортганиданми, ё бошқа сабабми, Юртбоши ўзини «бу борада беайб эканини, дин ишларига умуман аралашмаслигини» исботлашнинг йўлини излади.

             Энг тўғри йўл муфтий Абдурашид қорини «фатво чиқаришда хатога йўл қўйган»га чиқариб, эгаллаб турган лавозимидан олиб ташлаш масаласини кўндаланг қўйди. Ҳозирча бутун бошли Ўзбекистон диёрида унинг ўрнига номзодликка Тошкент шаҳар бош имом хатиби Анвар ҳожидан бўлак шахс топилгани йўқ.

             Дарҳақиқат Анвар ҳожи Каримовга ҳақиқий содиқ қул бўла олишига шўбҳа йўқ. Унинг шу дамгача Ислом динини эмас, Ислом акасининг шаънини ҳимоя қилиш борасидаги хизматлари беқиёс эканлиги ҳеч кимга сир эмас.

Қамоқхонами   ёки …

             Рамазон ойининг биринчи кунларида Қорақалпоғистоннинг Жаслиқ ва Қаршидаги қамоқхоналарда ҳукумат одамларининг ваҳшиёна азоблашлари оқибатида бир қанча исломий йигитлар оламдан ўтдилар. 1974 йили Сурхондарё вилоятининг Денов тумани, Амир Темур жамоа хўжалигида туғилиб ўсган, кейинчалик Тошкент шаҳрида яшаган Носиров Ҳабибулло (Фатҳулло) ушбу шаҳидларнинг биридир.

             У 1999 йилнинг июль ойида судланиб, 10 йилга озодликдан маҳрум қилинганди. У жазони УЯ 64/49 да ўтаётиб, кейинчалик Жаслиққа ўтказилди. Ҳабибулло ибодат қилгани учун қаттиқ калтаклаш оқибатида ўлдирилган. Ҳабибулло хонадонига олиб келинганда, калтак зарбидан бадани кўкариб кетган ва олди миясининг ўнг томони ёрилган эди.

             Кўринишидан уни калтаклаш пайтида миясига қаттиқ ўткир нарса билан уришган. Ҳабибуллонинг акаси Носиров Ҳафизулло ҳам 20 йиллик қамоқ жазосини Товоқсойдаги қамоқхонада ўтказмоқда.

Режим исковичларининг ваҳшийликлари

             Хавфсизлик хизмати ва ички ишлар ходимлари ҳайит кунлари кўчаларда, бозорларда роса изғидилар. Гумон қилинаётган шахсни кўчада ёки бозорда учратиб қолсалар, уни ўша жойнинг ўзида, одамлар орасида ваҳшийларча калтакладилар. Масалан, шу кунлари эрта тонгда Тошкент шаҳар Шайхонтоҳур тумани Маҳтумқули кўчаси 9 уйда яшовчи Турсунбоев Мирориф ўзининг шахсий машинасида фарзандларини мактабга олиб кетаётганида ўз маҳалласида ички ишлар ходимлари томонидан ўққа тутилиб тўхтатилган.

             Бахтли тасодиф туфайлигина тирик қолган Мирориф хушини йўқотгунча 2 фарзанди кўзи олдида калтакланган ва олиб кетилган. Унинг оила аъзолари бугунгача қаердалигини ҳам билишолмай сарсон бўлиб юришибди.

Инсон Ҳуқуқлари Жамияти кенгаймоқда

             30 декабрь 2000 йил Жиззах вилояти Зарбдор тумани Бўстон шаҳарчасида Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Жамиятининг Жиззах вилояти Зарбдор туман бўлими таъсис йиғилиши бўлиб ўтди. Йиғилишда туман бўлимини очиш ва раҳбариятни сайлаш масалалари кўрилиб чиқилди. Туман бўлимининг раиси этиб Қурбoнов Муйдинжон, раис муовини вазифасига Мусурмонова Шаҳрибонулар сайландилар.

             Йиғилишда Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Жамияти Бош котиби Толиб Ёқубов ҳамда Жиззах вилоят ташкилотининг раиси Бахтиёр Ҳамраевлар иштирок этдилар.

МХХнинг сирини унинг бошлиғи фош қилиб қўйди

             2000 йилнинг охирида халқаро инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи «HRW» нодавлат ташкилотининг ижрочи директори Кеннет Роуз бошчилигидаги бир гурух делегация вакиллари Ўзбекистон Республикаси Олий суди, ИИВ ва Миллий хавфсизлик хизмати раҳбарлари билан учрашувлар ўтказдилар.

             Жумладан улар МХХ раисининг биринчи ўринбосари Бахтиёр Ғуломов билан бўлган суҳбатда МХХ терговхонасида калтаклаш оқибатида ўлдирилган Сайдаминов Нўмон билан боғлиқ масалани кўтардилар.

             Ғуломов Сайдаминовнинг ўлими чиндан ҳам оперходимлар томонидан калтаклаш оқибатида содир этилганини инкор қилмагани ҳолда, бу воқеани «мажбурий ҳаракат, яъни Сайдаминов қочмоқчи бўлганда содир этилган» деб баҳолади ва бу инцидент устида ҳозир ҳам иш олиб борилаётганини айтиб, бу ҳақда албатта келгусида маълумот берилажагини таъкидлади.

           «Сайдаминовнинг ота-онасига берилган марҳумнинг «Юрак касаллигидан» ўлганлиги ҳақидаги гувоҳнома билан Ғуломовнинг важ-кoрсонлари ўртасидаги номутаносиблик бу соҳада кўп масалаларга ойдинлик киритади, деди делегатсия вакили Кассандра Кавано.

           Мaълумoтлaр Ўзбeкистoн Инсoн Ҳуқуқлaри Жaмиятидaн oлинди.

“Мусулмoн Ўзбeкистoн” сaйти

 

 

 

 

БИЛДИРИШНОМАлар, СУД СИСТЕМАСИ, ҚИЙНОҚЛАР

00.08.22-КИЙНОҚЛАР остида СУД

ҒАЙРИИНСОНИЙ ҚИЙНОКЛАР ОСТИДА

ЎЗБЕКЧА СУД

 

Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Жамиятининг

АХБОРОТИ

 

17 июль куни Акмал Икрамов туман судининг биносида Тошкент шаҳар суди 15 “Ҳизб утТаҳрирпартияси аъзоларининг устидан бошланган жиноий ишни кўришни давом эттирди. Шу бинонинг яна тўртта залида шаҳар суди савиясида 4 та параллел суд жараёни кетмоқда.

 

У ердаги айбланувчилар ҳам “Хизб ут-Тахрир” партиясига тааллуқли бўлиб, улар партия нашрини тайёрлашда, уни тарқатишда ва Жиноят кодексининг 159 моддаси 3-қисми “б” бандида кўрсатилган Ўзбекистон Республикаси конституцион тузумига тажовуз қилишда айбланадилар.

 

Суд мажлиси очиқ ҳисобланса-да, суд залига ҳар бир судланувчининг оиласидан қатъиян бир киши паспорти текширилиб киртилмоқда. Суд биноси қуролланган аскарлар билан ўралган. Суд бўладиган кунлари бу ерга судланувчиларнинг қариндош-уруғларидан 70-80 киши, асосан аёллар ва кекса ота-оналар тўпланишади. Улар офтобнинг жазирама тиғи остида суд бошланишини соатлаб кутадилар. Бирон суд маҳкамаси белгиланган соатда бошланган эмас. Бу эса ота-оналарда қонуний асосда норозилик уйғотмоқда.

 

Суд жараёнининг бориши, суд раиси давлат айбловчисига бўйсунишини ва айбловчи тайёрлаган сценария асосида иш олиб боришини кўрсатмоқда.

Судланувчилар суд мажлиси давомида ИИВгига қарашли тергов бошқармасининг алоҳида ишлар бўлими терговчиси Ҳасанов томонидан жисмоний қийноқларга солинганликлари ҳақида кўрсатма бердилар.

 

Жаллодлар ўзлари учун керакли кўрсатмаларни олиш ва бўш қоғозга имзо чектириб олиш мақсадида тергов қилинаётганларни вахшиёна калтаклаб, уларни электр токи билан уриб азоблаганлар, ҳаммангни ўлдириб ташлаймиз, деб очиқча таҳдид қилганлар.

 

Судланувчилардан Исҳоқов Дилшод оперларнинг қўлида қандай азобланганини гапира бошлаганда, суд раиси унинг гапларини шарт бўлиб, “хўш, гапларингни нима билан тасдиқлайсан, қани исботинг?”, дея ўшқирди. Шунда судланувчи эгнидаги кийимини ечиб ташлаб, суд залида ўтирганларга баданидаги калтак излари, куйдирилган ва ҳануз битмай қолган яра излари, ўткир тиғли нарсалардан юзага келган, илма-тешик бўлиб кетган оёқларини очиб кўрсатди.

 

Судланувчи елкаларидаги яра излари тахтага қоқилган михлар билан уриш асорати эканлигини, айниқса терговчи ва опер ходимлар уларнинг бошларига челак кийдириб зўрлаганликларини айтганида ота-оналарнинг фарёди зални кўтариб юборди. Лекин бу ҳол суд раисини асло қизиқтирмади ва у юзини ўгириб олди. Бошқа судланувчилар ҳам шунга ўхшаш кўрсатма бердилар.

 

Судланувчилар “Биз исломий йигитлармиз, бу гапларни айтишдан мақсад, бизларга нисбатан раҳм-шафқат уйғотиш эмас, балки тергов ходимларининг ваҳшийликларини жамоатчиликка етказишдир, биз уларнинг ваҳшийликларини ҳеч қачон унутмаймиз”, дедилар.

 

Кўпчилик ота-оналар ўз фарзандларининг қамоққа олинганликларини 1-2 ой вақт ўтгандан сўнг билганлар. Терговчи томонидан таклиф қилинган адвокатлар суд раиси ва прокурорнинг измидан чиқмадилар. Улар суд давомида судланувчиларни фақат Президентдан кечирим сўрашга ва содир этмаган жиноятларини бўйниларига олишга ундашдан нарига ўтмадилар.

 

Судланувчиларнинг кўрсатмаларига ва айблов хулосаларига қараганда, тергов даврида процессуал қонун ва қоидалари қўпол равишда бузилган. ЎзР ЖПКининг 345 моддасига мувофиқ, 244 ва 159 моддалар билан боғлиқ ишларни Миллий хавфсизлик қўмитаси терговчилари олиб боришлари керак эди. Лекин тергов ишини ИИВ терговчилари олиб борганлар.

 

Чунки, Ўзбекистонда “конституцион тузумга тажовуз қилганларнинг” сони шунчалик ошиб бораяптики, МХХ ходимлари тергов ишларини олиб боришга улгурмаётирлар. Бундай шароитда, амалдаги қонунга кўра, терговни ҳам суд маҳкамасини ҳам тўхтатиш шарт.

 

Ота-оналар аслида адвокатлар бажариши керак бўлган ишни қилиб, юқорида зикр этилган қонунбузарликка суд раисининг эътиборини қаратишга ҳаракат қилдилар. Бу ҳақда улар умумий ариза ёзиб Олий суд раиси Мингбоевга ҳам мурожаат этдилар. Лекин на Мингбоев ва на Раҳмонов ўзлари томондан содир этилаётган қонунбузарликни тан олмадилар.

 

ЎзР ЖПКсининг 49 моддасига кўра судланувчининг қариндошларидан бирига жиноий иш кўрилаётган тергов ва суд жараёнида ҳимоячи сифатида қатнашиш ҳуқуқи берилган. Судланувчиларнинг ота-оналари ўзларининг бу ҳуқуқларидан фойдаланишга уриниб кўрдилар. Лекин суд раиси Раҳмонов уларни бу қонуний ҳуқуқ ва талабларидан ҳам маҳрум этди.

 

Суд залида ўтирган адвокатларниннг биронтаси тергов жараёнида қатнашмаганлар. Шунинг учун судланувчилар ишончсизлик билдириб, уларнинг ҳимоясини рад этдилар. Адвокатлар олдинига кетгандай бўлишди, лекин кейинги суд мажлисларида судланувчиларнинг эътирозларига ҳам қарамай адвокатлик ўринларини эгалладилар. Судланувчиларнинг эътирозларини суд раиси инобатга ҳам олмади.

 

18 июль куни барча судланувчилар ўзларининг айбдор эмасликларини кўрсатиб, суд залига гувоҳ ва экспертларни таклиф қилишни суд раисидан талаб қилдилар. Лекин Раҳмонов уларнинг бу талабларини ҳам инобатига олмади. Шундан сўнг судланувчилар кўрсатма беришдан бутунлай бош тортдилар. Суд раиси панжара атрофини ўраб турган аскарларга судланувчиларни калтаклашни буюрди. Шу пайт судланувчилардан Ибодуллаев мабодо аскар қўлидан биронта судланувчи йигит калтакланса на суд раиси ва на прокурор эртагача тирик қолмайди, деди. Буни эшитган суд раиси буйруқни шармандали равишда бекор килди.

 

Ота-оналарнинг айтишларига қараганда, суднинг бу тарзда бораётганидан норози бўлиб улар шақар суди раиси ва Президент Девонига мурожаат қилганлар. Лекин уларнинг аризасини инобатга олиш у ёқда турсин, уларнинг аризаларини улоқтириб, ўзларини эса ҳайдаб солганлар. Ота-оналар келгуси сафар Президент Девони остонасида очлик эълон қилишни режалаштириб қўйдилар.

 

Судланувчиларнинг руйхати

 

Содиқов Дониёр Ғуломович – 1975 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, маълумоти ўрта, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, оилалик, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Сағбон 2 боши берк кўчаси, 98-уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Шоқосимов Абдулҳаким Қўрғонович – 1976 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти ўрта, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Шоший кўчаси, 19-уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Умаров Маъруфхўжа Муротхонович – 1976 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти ўрта, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Форобий мавзеси, Мукаммал кўчаси, 5-уй, 1-хона. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Акрамов Лутфулла Сайфуллаевич – 1967 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти ўрта, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Форобий кучаси, 19-уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Шомирзаев Баҳромжон Ботиралиевич – 1971 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти ўрта, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Шоший кучаси, 19-уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Исоқов Дилшод – 1970 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти олий, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Қорақамиш-2, Г4, 41Г14. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Раҳимов Абдулқосим Шарипович – 1965 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти олий, муқаддам судланмаган, миллий ошхонада ошпаз бўлиб ишлаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Корақамиш 2Г4, 35Г41. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Саитниёзов Музаффар Абдураҳимович – 1974 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти олий, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Қорақамиш 2Г4, 4Г38. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Магрупов Фаррух Жаффарович – 1960 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти олий, муқаддам судланмаган, ўқитувчи бўлиб ишлаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Қуёш кўчаси, 49-уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Ибодуллаев Муҳаммаджон Ибодуллаевич – 1970 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти олий, муқаддам судланмаган, Тошкент шахар 16 сонли касалхонада жарроҳ бўлиб ишлаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Фаробий кўчаси, Чаманзор – 90. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Зуннунов Дилшоджон Собиржонович – 1977 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти олий, муқаддам судланмаган, мактабда меҳнат ўқитувчиси бўлиб ишлаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Форобий кўчаси, 50-уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Ҳайдаров Абдужаббор Абдураҳмонович – 1971 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти олий, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Гуруч ариқ кучаси, 48-уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Ёдгоров Аброр Собиржонович – 1970 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти ўрта, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Қизил тут кучаси, 80-уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Аббосов Ҳасан Хусниддинович – 1958 йил Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти олий, муқаддам судланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Сағбон 2 боши берк кўчаси, 87 – уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Ғофуров Улуғбек Комилжон ўғли – 1978 йил Сирдарё вилояти, Сирдарё тума-нида туғилган, миллати ўзбек, ЎзР фуқароси, оилалик, маълумоти ўрта, муқаддам суд-ланмаган, вақтинча ишламаган, яшаш жойи: С.Раҳимов тумани, Лангар кўчаси, 101-уй. 2000 йил 19 мартдан бошлаб қамоқда.

 

Толиб Ёқубов – ЎИҲЖ Бош котиби

22 август 2000 йил

 

БИЗ СИЁСИЙ МАҲБУСЛАРМИЗ!

 

6 сентябрь куни Тошкент шаҳар суди 15 киши устидан ўтказилган суд жараёнини 2 ойда ниҳоясига етказди ва судланувчиларнинг устидан уз хукмини укиди. Суд ҳукми прокурор талаб қилган жазодан ҳам юқори белгиланганлиги судланувчиларни заррача ҳам чучитмади, улар ҳукмни кўтаринки руҳда қабул қилдилар. Ҳатто судланувчи Гафуров ва Аббосовлар ўзлари учун белгиланган 12 йиллик қамоқ жазоси камлик қилгандай “Нима учун бизга кам бердингиз, нима учун бизни биродарларимиздан айириб қўйдингиз”, дея норозилик билдиришди.

 

Суд ҳукми қуйидагича: Исоқов Дилшод –16 йил, Содиқов Дониёр – 15 йил, Зуннунов Дилшод – 16 йил, Саитназаров Музаффар – 14 йил, Умаров Маъруф – 14 йил, Магрупов Фаррух – 14 йил, Раҳимов Абулқосим – 14 йил, Акрамов Лутфулла – 14 йил, Ибодуллаев Муҳаммаджон – 14 йил, Ёдгоров Аброр – 16 йил, Ҳайдаров Абдужаббор – 14 йил, Аббосов Ҳасан – 12 йил, Ғофуров Улуғбек – 12 йил, Шоқосимов Абулҳаким – 14 йил, Шомирзаев Баҳром – 16 йил.

 

Судланувчилар суд охирида ота-оналарга қарата “Биз сиёсий маҳбуслармиз, жиноятчи эмасмиз”, дея хитоб қилишди.

 

 

 

6-ЎЗГАЧА ФИКРЛИЛИККА ҚАРШИ ДАВЛАТ СИЁСАТИ, Толиб ЁҚУБОВнинг мақолалари

БАРИБИР ЕНГАДИ

ТОЛИБ ЁҚУБОВ

Яқинда Ўзбекистон ҳукумати навбатдаги марта интернетнинг душмани, деб тан олинди. Интернет технологияси бўйича мамлакатимиз Африканинг баъзи мамлакатларидан-да орқада қолиб кетган. Сабаби эса оддий: ҳукуматнинг қўрқуви!

Муҳтарам ўқувчи ҳукмига ҳавола қилинаётган ушбу мақолани мен 1999 йили ёзган эдим. Назаримда у ҳали ҳам ўз аҳамиятини йўқотмаган кўринади. Continue reading «БАРИБИР ЕНГАДИ»

63-ҚАМОҚДА ЎЛДИРИЛГАНЛАР, ENGLISH, ҚИЙНОҚЛАР

98.04.07.09-ABDUMANNOB PULAT about SHAVRIK RUZIMURADOV

Uzbek Human Rights Activist Arrested

 

Leading dissident charged with weapons’ cartridge possession after illegal search of his home. According to information received by the Human Rights Society of Uzbekistan (HRSU), SHOVRIQ RO’ZIMURODOV was arrested in Yakkabogh Rayon (District), Qashqadaryo Oblast (Province) in Southern Uzbekistan on April 5. In violation of the law, police conducted a search simultaneously in every room and space of Ro’zimurodov’s apartment without eyewitnesses and «discovered» several cartridges from a gun. It is strongly believed that the police had planted these, as has been the case in other investigations involving dissidents and other citizens disliked by the authorities. Ro’zimurodov was charged with possession of an unregistered cartridge for a weapon. Continue reading «98.04.07.09-ABDUMANNOB PULAT about SHAVRIK RUZIMURADOV»